Geri git   Türkiyenin Gıdacılar Topluluğu - Gıda - Gıda Mühendisleri > Kimya > Gıda Kimyası
Connect with Facebook
Kayıt ol Arama Yeni Mesajlar Forumları Okundu Kabul Et

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 16-2008   #1
S Moderator
 
Gülsel ŞEN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 22-05-2008
Yaş: 42
Mesajlar: 1.128
Tecrübe Puanı: 82
Tecrübe Puanı: 5802
Tecrübe Derecesi : Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Standart minerallerin sınıflandırılması

MİNERALLERİN SİNİFLANDİRİLMASİ
Minerallerin kimyasal bileşimleri gözönüne alınarak 9 gruba ayrılmışla"1 T.
1)Elementler 2)Sülfidler ve benzerleri 3)Halojenler (Haloidler) 4)0ksitler ve H'-oksit!er 5)Karbonat, Borat ve Nitratlar 6)Sülfat, Kromat, Molibdat ve Volframatlar 7) Fosfat, Arsenat ve Vanadatlar 8)S:!ikatlar 9)Organik Minerall
I-ELEMENTLER:
Bu grupta element halinde bulunan mineraller yer almaktadır. Üç grup halinde toc'anmıştırlar.
a)****l olmayan mineraller ÖrnıElmas, Grafit, Kükürt
b)Meteloidler örn:Bizmut (Bi), Antimon (Sb), Arsenik (As)
cJ****! halinde bulunan mineraller örrcAltın (Au), Platin (Pt), Demir (Fe), Bakı- (Cu), G j-^üş (Ağ)
****L OLMAYAN MİNERALLER
Bu grupta özgül ağırlığı düşük ve ****l özelliği bulunmayan mineraller yer alır.
ELMAS (C) : Küp sisteminde kristallenmiştir. Elmas kristalleri çoğunlukla kenarlarımı magma sıvıları tarafından aşındırılmış (Korozyona uğramış) olduğundan yuvarlak bir şekilde görü'Jrler çok küçük ancak mikroskopta görülebilen elmas kristalleri bulunabildiği 620 gram ağırlığa kadar büyüklüğe varabilen e'rnas kristalleri bulunmuştur. Bugüne kadar çıkartılan elmasların en büyüğü 3106 krat'tır 1krat:0,2 gr. Elm=sın bir yönde dilinimi vardır. Ve kolay kırıldığından havanda kolayca toz durumuna getirilebilir saydam, yarısaydam bazende saydam değildir. Kendisine has bir parıltısı (elmas parıltısı) vardır, çoğunlukla renksiz bazen açık sarımsı, kırrrzımsı, yeşilimsi ve mavimsi renklerde bulunur. Elmasın kuvvetli ışık kırma ve renk dağıtma özelliği olduğundan genel bir parıltısı vardır böyle güzel ışık emme (renk dağıtma) özelliği olan elmaslara PIRLANTA ismi ver'! r. Elmas 770°C de yakıldığında CO2'e dönüşür. Eğer bu ısıtma olayını havasız ortamda gerçekleştirirsek Grafit meydana ge'ir. Elmas asit ye bazlardan etkilenmez. Elmas yerin derinliklerinde yüksek sıcaklık ve basınç altında bulunan magmalarda oluşur. Birincil olarak bu mağmatik kayaçlar içerisinde bulunurlar ikincil olarak ise akarsu alivyon'an içerisinde kumtaşları ve çakıl taşları ile beraber bulunurlar Elmas en çok güney Afrikada bulunmaktadır. Buralarda b;rçok ,vol'<an bacalarında Kimberlit ve Tüfe benzer kayaçlar içerisinden çıkartılmaktadır. Dünyada elde edilen el~ssların y. ü burada elde edilmektedir. Elmas ayrıca meleolitler içerisinde de bulunmuştur. Elmas çoğunlukla mücevher olarak kullanılır. Ayrıca sertliğinin yüksek olmasından dolayı sondaj matkaplarının ucunda sert kayaçları kesebilmek için ku"anılır.
GRAFJT (C) : Hekzagonal sistemde kristallenrr.iştir. Yağımsı bir özellikte oluş sertliği 1. c?.gül ağırlığı 2.2 dir, ****l parıltılı, saydam değildir. Siyahımsı, koyu gri renklidir. Çizgi rengi gridir. Gra't tabiatta kristaller halinde bulunmayıp çoğunlukla yaprağımsı, pul pul toprağımsı ve seyrek olarakta ışınsal olarak bulunur b:r yönde dilinime sahip olan Grafitin yaprağımsı olanları elle bükülebiür.
Eli boyar ve ele yağımsı bir his verir. Grafit saf Karbon ise de çoğunlukla içersinde °/-2 j'ye kadar varabilen yabancı maddeler içerir, bu yabancı maddeler çoğunlukla Fe ve SiO2'dir oksitlendirme ile yakıla'r'ür. Grafit Çoğunlukla kömür ve başka organik maddelerin ****morfizması ile ve kömürleşme olayının son ürünü c'arak meydana gelir. Grafit ayrıca Mikaşist ve Grafitşist gibi kristalli kayaçların içerisinde görülür. Grafit kurşun kalem ve maden eritme pololarının yapımında kullanılır. Ayrıca soba boyaları ve d>ğer boyaların içeris;-_e ve e!e'-:tron endüstrisinde kullanılır.
Ü.8I (S): Ronıbusal sistemde kristailonmiştir. KükM çoğunlukla saf ob'ak bulunsada bazen kil ve arsenik gibi maddelerlcdc karışmış olarak bulunur, serll:ği 2 özgül ağırlığı 2,06 dır. Kolay kırılır vo midye kabuğuna benzer bir kırılması vardır yağ parıltılı, kükürt sarısı renginde bulunur ancak kil karışmış olanları c j renkte bulunmazlar. Kükürt vücut ısısında çatırdayarak dağılır, ovalandığında negatif elektriklenir Kükürt 111 °C da erir 270 °C ise yanarak S02 gazı oluşturur ve kokusu ile belli o'ur. Kükürt tsbiatta iki şekilde oluşur.
1) Volkanik faaliyetler sonucunda oluşan kükürt; burada volkanların çıka-rnış olduğu gazlardan ve buharlardan kükürtlü hidrojenin oksijen üe birleşmesi ile meydana gelir ayrıca yine volanların ç'kgrmış oldukları bu kükürtlü hidrojenin S02 ile birleşmesi sonucunda oluşabilir.
2H2S + Or->2H20 + 23 2H2S + SO2^2H20 + 3S
2) Sedimanler (tortul) olarak meydana gelen Kükürt
Bu Kükürt çoğunlukla Kükürtlü sülfatlardan (Jips ve Anhidrit) organik madde'e-in (Karbon) etkisi ile rediksiyon yoluyla oluşur.
Bu birleşmenin sonucunda önce CaS meydana gelir ancak CaS dayanıksız olduğundan oksitlenerek kükürt ayrılır. Bu oluşumda (kalsiyum oksit) CO2 ile reaksiyona girerek aynı zamanda Kalsitte (CaCO3) meydana gelir Kükürt başlıca plastik ve sülfat asiti ve kibrit yapımında, ziraatte ilaç ve barut yapımırc'a da kullanılır.
k)METELOİDLER:
Kolay kırılan ****llerde denilen, ****l parıltıları ve özgül ağırlıkları ile ****llere benzesede hekzogonal sistemde kristallenmiş olmaları gevreklikleri ile ****llerden ayrılırlar, örn. Bizmut, Antimon, Arsenik
A****LLER
****ller küp sisteminde kristallenmiştir. Bunlar çekiçle dövüldüğünde kolayca levha biçimine gelebilirler, ****l parıltılı olup özgül ağırlıkları yüksektir.
ALTIN (Au): Altın çoğunlukla %2-%20 arasında değişen oranlarda gümüşle birlikte bulunur. Küp sisteminde kristallenmiştir. Kristalli olarak seyrek rastlanır. Çoğunlukla levha tel yosun, külçe ve tane şekillerinde bulunur. Altının rengi parlak sarıdır. Ancak gümüş ile karışmış olanların renkleri değişebilir sertliği 2,5-3 özgül ağırlığı 1 5,5-1 9,3'tür. Altın ovalanarak kolayca toz haline gelebilir, bundan dolayıdır ki altına deniz suyunda ve tabiatta sıkça rastlanılır. Altın üfleçte kolay erir ve küre şeklini alır Civa, altını çözerek Amalgam oluşturur. Altın başlıca hidrotermal olarak oluşur. Çoğunlukla Kuvars ve Kalsedon ile birlikte damarlar şeklinde bulunur çoğunlukla mağmasal kayaçlardan asidik ve nötr olanların içerisinde bulunur. Bu kayaçlar içerisinde altın birincil olarak oluşmuştur. Dolayısıyla buralarda bulunan altına kayaç içerisinde bulunduğu içinde KAYAÇ ALTINI denir. Eğer bu altınlar buralardan aşındırılarak sular tarafından sürüklenmesi ile akarsuların oluşturduğu Alivyonlar içerisinde yatak oluştururlarsa bu altınlara da KUM ALTINI (altın plaseri) denir. Altın en çok Güney Afrikada işletilmektedir. Türkiyede ise Manisa, izmir, Çanakkale ve Kars'ta önemsiz miktarlarda bulunur. Altın çoğunlukla seconder ya{awardan işletilir. Ton başına 5-15 gram altın varsa ekonomiktir. Gelişen teknoloji ile daha aşağılara düşebilir.




Bu mineral grubunda başlıca ****llarin ve meteolidlerin oksijensiz kükürt bileşikleri yani sülfidleri yer alır. Ayrıca bu gruba sülfotuzları dahil edilmiştir. Bu grupta bulunan minerallerin çoğu ****l parıltılı, özgül ağırlıkları yüksek saydam değil opak'tırlar Bunlar yakılarak SO2 gazı oluştururlar ekonomik bakımdan çok değerli olan birçok mineraller bu grupta yer alırlar. Başlıca üç gruba ayrılmışlardır.
1) Meteolidlerin sülfidleri 2) ****llerin sülfidleri ve benzerleri 3) Sülfotuzları
REALGAR (AsS): Mono- -nal sistemde kristallenen realgarın çok güzel kristalleri bulunmaz çoğunlukla toprağımsı şekillerde bulunur. b\\ yönde dilinime sahiptir. Sertliği 1,5 , özgül ağırlığı 3,5 tur rengi kırmızı, çizgi reng turuncudur. Realgar hava ve güneş etkisi ile değişerek sarı renkli olan arsenik minerallerinden Orpiment'e dönüşür Realgar hafif elmas parıltılı kırılan yüzeylerinde ise yağımsı parıltılıdır. Realgar yanarak sarmısak kokusu oluşturur Başlıca volkaniklere bağlı olarak meydana gelir çoğunlukla Orpiment, Antimonit ve Galenit ile parajenezler oluşturur. Türkiyede izmir, ve Balıkesir (Balya)da yatakları vardır.
ORPİMENT (As2S3): Realgar gibi monoklinal sistemde kristallenmiştir. Çoğunlukla yaprağımsı, tane ve toprağırns şekillerde bulunur. Bir yönde dilinime sahiptir, sertliği 1,5-2, özgül ağırlığı 3,4, rengi ve çizgi rengi sarıdır üfleçte realgar gibi arsenik kokusu oluşturur. Orpiment volkanik olarak oluşabildiği gibi Realgarın değişmesi ile de meydana gelir.
6AsS + 30->2As2S3 + As303
izmir, Balıkesir (Balya) ve Samsun'da yatakları vardır. Gerek Orpimentten ve gerekse Realgardan elde edilen Arsenik ressamlıkta sarı boya yapımında, böceklere karşı zehirli ilaç yapımında ve zehirli gaz olarak kullanılır.
ftNTİMONİT (Sb2S3): Rombusal sistemde kristallenen Antimonit'in kristalleri yan eksen yönünde uzamış olduğundar ince ve uzun şekillerde görülürler çoğunlukla ışınsal ve iğne şeklindeki agregatları biraraya toplanarak demetle
şeklinde bulunur. Antimonit parlak ****l parıltılı olup sertliği 2, özgül ağırlığı 4,6'dır rengi gri, çizgi rengi isejioy,, gridir. Bir yönde iyi dilinime sahiptir. Çok düşük sıcaklıklarda kolayca erir (mum alevi) Antimonit başlıca hidrc;=rm£
olarak oluşur. Realgar, Orpiment ve Zinober ile birlikte oluşarak bir parajenez oluştururlar. Türkiye'de bir çok yerde
vardır ancak Tokat Turhal'daki Antimonit yatağı önemlidir. Antimonitten Antimon elde edilir Antimon ise ezellikle matbaalardaki basım harflerinin yapılmasında kullanılır. Ayrıca kurşun ile karıştırılarak sarı boya yapımında kullanılabilir. Ateşe dayanıklı eşyaların yapılmasında da kulanım alanına sahiptir.MOLIBDERIT (MoS2):
Bunlar iki gruba ayrılmışlardır. A) Monosülfidler B) Disülfidler
A)
GALENİT (PbS): Küp sisteminde kristallenen Galenitin gözle görünen en önemli fiziksel özelliği kırıldığında çok küçük küp kristallerine ayrılmasıdır. Sertliği 2,5, özgül ağırlığı 7,2-7,6'dır Parlak ****l parıltılı, rengi gri, kurşun renkli, çizgi rengi ise siyahımsıdır. Galenit başlıca hidrotermal olarak damarlar şeklinde oluşur. Çoğunlukla Kalkopirit, Çinkoblend, Pirit, Kalsit, Kuvars ve Barit ile birlikte parajenezler oluşturur. Ayrıca Galenit'e Kireçtaşı ve Dolamitler içerisinde de rastlanılır, içerisinde kurşun sülfür bulunduran eriyikler rasladıkları Kireçtaşı ve Dolamitleri eriterek eriyik haline getirir ve kendisi eriyik haline gelen bu Dolamit veya Kireçtaşmın yerine geçerek katılaşır ve Galenit meydana gelir.
CaCO3(kall)+ PbS(er,/ik,-> CaCO3(er,y,K, + PbS(kall, oluşur.
Türkiyede başlıca Balıkesir Balya, Gümüşhane ve Bolkar dağında yataklanması vardır. Kurşun; akü imalinda, boya yapımında cam ve lastik sanayiinde ayrıca kurşun borular ve levha yapımında kullanılır.
ÇİNKOBLEND (SFALERIT) (ZnS): Küp sisteminde kristallenen çinkoblend yaprağımsı, kornpakt kütle ve ince taneli agregatlar olarak bulunur. Çoğunlukla saf olmayıp içerisinde birçok yabancı maddeleri bulundurabilir, içerisinde bulunan bu yabancı maddelere göre rengi değişebilir. Çoğunlukla koyu kahve, siyahımsı olduğu gibi açık kahve, kırmızımsı ve sarımsı renklereîe de bulunur saf olduğu durumlarda renksizdir. Çizgi rengi sarımsı ve açık kahverengidir. Kendisine has /bir parıltısı (blend parıltısı) vardır. Saydam olmayıp yarısaydarn veya saf olduğunda saydamdır. Bir yönde mükefiîmel dilinimi vardır. Sertliği 3,5-4, özgül ağırlığı 3,9-4,2 dir.
Çinkoblend başlıca hidrotermal olarak meydana gelir. Ayrıca sedimanter ve ****morfik olarakta oluşabilir çoğunlukla Galenit, Kalkopirit, Prit, Kuvars, Kalsit, Florit ve Barit ile birlikte görülür. Galvaniz saç yapımında, boya ve kimya entistüsünde kullanılır.
gINOBER (HgS):Hekzagonal sistemde kristallenen Zinoberin kristallerine seyrek rastlanılır, çoğunlukla kütle taneli ve agregatlar olarak bulunursada toprağımsı ve kabuğumsu şekillerde de bulunur. Rengi kırmızı, çizgi rengi açık kırmızıdır. Çoğu zaman içerisinde yabancı maddeler bulunur. Bu durumda rengi değişir ve kırmızımsı, kahve, ^,Bh, panak gri renklerde bulunur. Böyle olduğu zamanlarda gerek sertliği ve gerekse özgül ağırlığıda değişebilir. Serti,!-. r> 2,5 , özgül ağırlığı 8,1 dir bir yönde dilinime sahiptir Zinoberin bileşiminde %86,6 Civa %13,4 Kükürt bulunur. Üfle*; :e ta:;amen uçar ve gaz durumuna geçer eğer soda ile karıştırılarak ısıtılırsa civa tanesi elde edilir. Zinober Akın suyunda çözülür. Başlıca hidrotermal olarak oluşur ve damarlar şeklinde bulunur, bazen şistler içerisinde oluşabilir Türkiye de izmir Karaburun ve Konya dolaylarında yatağı bulunur. Zinober civa elde edilmesinde ve boya yapımında kullanılır.
PJRjJ_(FeS2):Piritin bileşiminde %46,6 Fe, %53,4 S bulunsada Bakır, Altın, Nikel, Kobalt, Çinko ve Arsenik'te bulunur. Pirit küp sisteminde kristallenmesi, rnetal parıltısı ve parlak sarı rengiyle kolayca tanınır. Ancak oksitlenmesi dolayısıyla rengi koyu kahverengidir. Çizgi rengi siyah, sertliği 6-5,5, özgül ağırlığı 5-5,2 dir. Saydam olmayıp Opak tır Pirit kömür üstünde kızdırılırsa mavimsi bir alevle yanarak SOı gazı oluşturur. Hidroklorür asitten etkilenmez ancak nitrat asilinde çözülür. Pirit rengi ile Altın'a çok benzer fakat senliğinin Altından yüksek olması ve yakıldığında siyah renge dönüşmesi ile Altın'dan ayrılır.
Piritin Oluşumu ve Yataklanma Şekli
Pirit tabiatta çok bulunan minerallerden biridir. Damarlar ve mercekler şeklinde yataklanması vardır. Başlıca dört şekilde oluşur.
1)Mağmasal olaylara bağlı olarak oluşan Pirit:Mağmasal kayaçlardan Diyorit, Gabro, Diyabaz, Bazalt gibi kayaçların içerisinde tali olarak bulunur.
2)Hidroterma! olarak oluşan Pirit:Hidrotermal olarak oluşan Pirit ve bağımsız yataklar şeklinde sedimanter kayaçların içerisinde Kalkopirit, Galenit, Çinkoblend minerallerle birlikte oluşur.
3)Sedimanter olarak oluşan Pirit:Burada denizlerde kcüoidal olarak eriyik halinde bulunan Fe (OH)'in organizmaların oluşturduğu H2S ile olan reaksiyonundan oluşur.
__________________
Bulutlar ağlamasa yeşillikler nasıl güler?
Mevlana
Gülsel ŞEN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Alt 16-2008   #2
S Moderator
 
Gülsel ŞEN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 22-05-2008
Yaş: 42
Mesajlar: 1.128
Tecrübe Puanı: 82
Tecrübe Puanı: 5802
Tecrübe Derecesi : Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Standart

4)Kontak ****morfizma ile oluşan Pirit:Piritin değişmesi sonucunda Limonit meydana gelir Türkiyede önemli pirit
yatağı Kastamonu'nun Küre ilçesinde bulunur. Ayrıca Rize, Artvin ve Bolu civarında da yataklanması bulunmaktadır.
Pirit en önemli olarak sülfat asiti elde edilmesinde kullanılır.
Eğer içerisindeki altın ekonomik olarak bulunursa Altın içinde işletilen bir madendir.
Disülfat olarak şu mineraller bulunmaktadır: Kobaltın (CoAsS), Smaltin (CoAs2), Markasit (FeS2), Pentlantid (Fe.Ni)S,
Arsenop pirit (AsFeS)
KALKOPIRIT (CuFeS?): Tetragonal sistemde kristallenmiştir. ****l parıltlılı olup saydam değildir. Rengi sarı ancak hava ile temasta olan kısımları alacalı ve siyahımsı renkte olur. Çizgi rengi yeşilimsi siyahtır. Sertliği 3,5-4, özgül ağırlığı 4,2'dir. Kalkopiritin bilişiminde %34,5 Cu, %30,5 Fe, ve %35 S bulunur. Ayrıca altın ve gümüşte içerebilir Kalkopirit kömür üstünde kızdırılarak erir ve siyah renkli yuvarlak bir şekil alır. Nitrat asilinde çözünür ve Kükürt çökeltisi oluşturulur. Kalkopirit yerkabuğunun değişik zonlarında çok yaygın olarak bulunan ve çoğunlukla da damarlar şeklinde diğer sülfitlerle birlikte bulunur. Başlıca hidrotermal olarak oluştuğu gibi ortomağmasal evrede pegmatitik, pnömatolitik evrelerde de oluşur .Kalkopirit ****morfik olarakta oluşabilir. Kalkopiritin değişmesinden Limonit, Azurit, Malakit ve Kuprit oluşur. Kalkopirit çoğunlukla Pirit, Markasit, Altın ve Magnetopirit'e çok benzer Türkiyede başlıca Ergani'de yataklanması bulunmaktadır. Burada Serpantinlerin Kireçtaşları ile olan dokanağında (temas halinde olunan yer) bulunmaktadır. Kalkopirit ayrıca Doğu Karadeniz civarında yatağı bulunmaktadır. Başlıca Bakır için işletilen bir mineraldir.
Haloidler Klor, Brom, iyot, Flor bileşimidir. Haloidlerin gözle görünen en önemli özellikleri başlıca ****l
parıltısı, sertliklerinin düşük, suda kolay çözünmeleri, renksiz veya renklenen mineral olmalarıdır. Bu grupta oluşan
minerallerin büyük çoğunluğu çökelerek meydana gelir ayrıca başka minerallerin değişmesiyle de oluşabilir. Başlıca
üçe ayrılmışlardır.
1)Basit Haloidler 2)Dihaloidler 3)0ksihaloidler ^/
1)BASİT HALOİDLER
KAYATUZU (HALİT) (NaCI): Küp sisteminde kristallenmiş olan kayatuzu renksiz olarak görülür ancak içerisine karışmış olan yabancı maddelerin etkisi ile rengi değişebilir eğer demiroksit varsa kırmızı ve sarı renklerde, kil karışrr.iş olanları ise gri renklerdedir ICO yüzeyine göre çok iyi gelişmiş dilinime sahiptir. Cam parıltılı ve ıslak görünüşlüdür. Sertliği 2, özgül ağırh-ğı 2,1-2-r dır F•.. eşiminti-:- .%40 Na ve %60 Cl bulunur. Suda kolay erir yaklaşık 800 °C Je erime noktasına sahiptir. Ateşte ça; •-;!•,.;•. .-.••-,»?•. •;- , •,.:. //p boyar ve buhar durumuna geçer Ol üş ı., n u: Kayatuzu çoğunlukla deniz sularının a,:.- ^v. -e.- çer e^r&K oit^ur. Bilindiği gibi deniz suyunda %3,75 oranında tuz bulunur. Bu tuzun yaklaşık 3/4'ü sodyum Klorürdür. Bu sodyum ve klor karalardaki kayaçların s'Jİar vasıtası ile eritilmesi ile ayrılarak akarsular vasıtası ile denizlere taşınmaktadırlar.
Denizlerden ayrılmış olan bu çökelen havzalarda biriken suların sıcaklıkla buharlaşması ile tuz oranı artarak çökelir. Kayatuzları Jips, Anhidrit, Kil ve Marn'larla birlikte ardalanmalı bir şekilde bulunur.Türkiytde pekçok yerde tersiyer yaşlı tuz yatakları bulunmaktadır. En önemlileri Çankırı, Nevşehir, Erzincan, Erzurum, Sivas, Çorum, Kars ve Van illerinde bulunmaktadır. Kayatuzu çoğunlukla kimya sanayinde, Konservecilikte, Mandıracılıkta ve Dericilikte suyun sertleştirilmesinde kullanılır. Ayrıca çelik'e sertlik verilmesinde emaya yapımında Tıpta, Gıda sanayinde ve Karayolları buz denetiminde kullanılmaktadır.
F_LORjJ_(CaF2): Küp sisteminde kristallenen Florit çok çeşitli renklerde bulunur mor, yeşil, kırmızı, pembe, mavi, sarı ve beyaz renklerde görülür bazen saydam olarak renksizdir. Çoğunlukla saydam ve yansaydam , cam parıltılı olup biraz ıslak görünüşlüdür (III) göre dilinime sahiptir, sertliği 4, özgül ağırlığı 3,1 dir. Bilişiminde %49 Cl, %51 Flor bulunur. Üfleçte çatırdar ve Fosferasans özelliği gösterir. Jips ile birlikte eritilirse sıcakta saydam ve soğuduktan sonra bulanık olan inci yapar sülfat asitinden etkilenir ve camı etkileyen florür asiti çıkarır. Florit başlıca damarlar şeklinde özellikle pnömatojen olarak Kassiterit ile bulunur. ****morfik olarak çeşitli mermerler ve Şistler içerisinde görülür, ayrıca volkanik tüfler içerisinde ve mağmatik kayaçlar arasında rastlanılır. Türkiye de önemli Florit yatakları Kırşehir, Kütahya, Yozgat, Sivas, Elazığ ve Edirne'de bulunur. Florit çoğunlukla Turmalin, Topaz, Kuvars ve Apatit ile birlikte bulunur. Florit Çoğunlukla maden eritme fırınlarında madenlerin kolay eritilmesi için Kimya endüstrisinde seramik ve cam sanayinde optik aletlerin yapımında ve Florür asiti elde edilmesinde kullanılır.
Bu sınıf bileşimlerinde Oksijen miktarının artmasına bağlı olarak R02, R^Aj, R304, R2O, RO bileşikleri olarak 5 gruba ayrılmış 6.grup olarak hidroksitler de bu sınıfa dahil edilmişlerdir.
R304 BİLEŞİKLERİ:
MAGNETIT (Fe-ıQ]ı):Küp sisteminde kristallenir. Hafif yağımsı ****l parıltılı, saydam olmayıp opaktır. Rengi ve çizgi rengi siyahtır. Sertliği 5,5, özgül ağırlığı 5,2 dir Kuvvetli bir mıknatıslanma özelliği gösterir 574 °£ ye. kaçlar kcdırılırsa mıknatıslanma özelliğini kaybeder ancak soğutulduğunda bu özelliğini tekrar kazanır. Demiri en zengin olan-mineral olup bileşiminde %71,4 Fe, %28,6 O bulunur. Saf olarak az bulunur, çoğunlukla içerisinde Manganez. Titan, Nikel,
Alüminyum, Çinko ve Magnezyum da bulunur. 1530 °C,klorür asilinde erir. Mağmasal olarak özellikle bazik mağmasal kayaçlardan Gabro, Diyabaz ve Bazaltın bileşiminde birincil olarak oluşur. Ortomağmatik evrede oluşan ilk minerallerdendir. Bölgesel veya Resyonal ****morfizma ile de çok büyük yataklar oluşturabilecek şekilde meydana gelir. Böyle bir oluşum Aydın Milas arasında Menderes Masifin de Gnayslar içerisinde bulunmaktadır. Magnetit ayrıca kontak pnömatolit olarak magmadaki gazların karbonatlı kayaçlara etkisi ile de oluşur. Derinlik ve yüzey kayaçlarının yakınında kontak mineral olarak diğer demirli minerallerden oluşur. Magnetitin değişmesi sonucunda Hematit ve Limonit oluşur. Maden teknolojisinin temel ****li olan demir; başta inşaat ve ulaşım sektörü olmak üzere daha birçok alanlarda işletilir. Sivas Divriği ilçesinde işletilmektedir.
KROMIT (FeCr?O^): Küp sisteminde kristallenir. Kristalli şekillerine seyrek rastlanılır. Daha çok kütleler şeklinde bulunur. Donuk ve yağımsı, ****l parıltılı olup rengi siyah, çizgi rengi kahverengidir. Sertiiği 5,5, özgül ağırlığı 4,5-4,8 arasındadır. Bilşiminde %68 Cr2O3, %32 FeO bulunur. Ayrıca bileşiminde Alüminyum ve Magnezyumda bulunur. Bu durumlarda bileşimi şu şekilde değişir.%52-58 Cr2O3, %4-25 FeO, %5-15 AI2O3 ve %5-15 MgO olur. Üfleçte erimez kızdırıldığında mıknatıslanma özelliği gösterir. Asitlerde zor çözülür.
Oluşumu ve Bulunduğu YerlerMağmasal olarak Likit mağmasal evrede oluşan iik' minerallerdendir. Daima Ultrabazik (Peridotit grubu kayaçlar) kayaçlara bağlı olarak oluşur. Bu kayaçlann çoğu orto****morfizma
(Otohidratasyon) sonucunda serpantinleşmiş olduklarından Kromitlerin serpantinlerle sıkı bir ilişkisi vardır. Kromit bu kayaçlar içerisinde saçılmış olarak veya tanelerin daha toplu büyük lekeler şeklinde oluşulan ile Leopar Kromitler ve
son olarakta çok fazla kromit cevherinden oluşmuş daha az miktarda ise Gang rnüTersüerinin bulunduğu Kompakt Kromit cevherleri olarak bulunur. /
Kromitler şekil olarak ise sıvanmalar, mercekler, stoklar, tabakalar ve damarlar şeklinde bulunurlar.
Türkiye kromit üretimi ve zenginliği açısından dünyada söz sahibidir. Kromit üretiminin büyük bir kısmı Elazığ Guleman ocaklarından yapılmaktadır. Ayrıca Eskişehir, Bursa, Denizli, Antalya, Burdur, Muğla, Balıkesir, Kayseri ve Adana yörelerinde de önemli işletmeleri vardır.
Kromit Kromun elde edildiği tek mineraldir. Üretimin %55 kadarı Ferrokrorn yapımında %35 kadarı ateşe dayanıklı maddelerin üretiminde, %10 da kimya endüstrisinde kullanılır. Yıllık üretim yaklaşık 2 milyon ton olup yarısı ihraç edilmektedir.
Türkiyer.m Krom yatakları potansiyeli yaklaşık 124 milyon 500 bin tondur. Krcr.itten başka krom mikası (Fuksit), Kromklorit (Kemererit) ve Kromgranat (Uvaroid) mineralleride krom minerali olarak bulunurlar.







ftORUND (AI?CK): Hekzagonal sistemde kristallenir. Çeşitli renklerde bulunur. Saf oldujj durumlarda renksizdir. Bu şekilde tabiatta az bulunur. Çoğunlukla mavi, mavimsi gri, kahverengi, sarı, yeşil, kırmızı ve menekşe renklerde görülür. Kırmızı renkli olanına YAKUT ve mavi renkli olanına SAFlR denir. Korund'a bu renkleri verenler ****loksitler veya ****llerdir. Örneğin koyu kırmızı renk kromoksit'ten (Cr2O3), koyu mavi renk ise Fe veya Ti'den kaynaklanır. Korund cam parıltılı, saydam veya yarısaydamdır. Sertliği 9, özgül ağırlığı 4 tür saf durumda bileşiminde %53 Alüminyum, %47 Oksijen vardır. Çoğunlukla Titan, Demir, Krom ve Silisyum karışmış maddeler olarak bulunur. Asitlerden etkilenmez mağmasal, bölgesel ****morfizma ve kontak ****morfizma ürünü olarak oluşur. Mağmasal olarak çoğunlukla Siyenit pegmatitler içerisinde bulunur. ****morfik olarak ise Gnayslar, Şistler ve Mermerler içerisinde bulunur. Korundun değişmesinden Kalsiyumlu Mika olan Margarit ve Alüminyum mineralleri olan Diaspor ile Spinel mineralleri oluşur. Korund, bayağı konund, değerli korund ve zımpara olarak üçe ayrılır.Bayağı korundun kristalleri güzel olayıp bulanık görülürler. Dünyada bazı yerlerde (California) 40-50 kg ağırlığa varan kristalleri bulunmuştur. Değerli Korundlar çok değişik renklerde olanlarıdır. Süs eşyası olarak kullanılmaktadırlar. Genellikle akarsu alivyonları içerisinde bulunurlar. Korundun bir çeşidi olan Zımpara; Magnetit, Hematit ve Kuvars ile karışık olarak bulunur. Genellikle ince taneli ve siyahımsı renkli olurlar. Bunlar ****morfik kayaçlar içerisinde bulunurlar. Zımpara çok sert olduğu için toz olarak kayaçları ve madenleri parlatmak için kullanılır.
HEMATİT (Fe?0-<): Hekzagonal sistemde kristallenir. Parlak ****l parıltılı ve donuk olur. Rengi kristalli olduğu zaman
siyahımsı, agregatlar halinde ise kırmızımsıdır. Çizgi rengi kırmızıdır. Sertliği 6,5, özgül ağırlığı 5,2 dir Bileşiminde
%70 Fe, %30 Oksijen bulunur. Üfleçte erimez toz haline getirildikten sonra asitlerde çözülür. ÇeşitH selyilerde oluşur. Hidrotermal pnömatolitik ve ****morfik olarak oluştuğu gibi bir demir minerali olan Magnetitin değişmesinden de
oluşur. Volkan gazlarından pnömatolitik olarak şu şekilde oluşur.

Fe2CI6 + 3H2O -» Fe2O3 + 6HCI
Hematitin değişmesinden Limonit ve Magnetit oluşur. Hematit çok yaygın ve önemli bir demir cevheridir. Bağımsız yataklar şeklinde olduğu gibi pekçok kayaçların önemsiz bir elemanı olarakta bulunur. Kırıntılı çökel kayaçların çimentosunu oluşturur.
Türkiye'de Adana, Balıkesir, Ankara, Aydın, Sivas, Kayseri ve Adapazarında yatakları bulunur. Hematitler 3 çeşit olarak bulunurlar.
1-****l parıltılı, koyurenkli kristal veya taneli, yaprağımsı, pulsu agregat olarak bulunan parlak Hematit (Spekülorit, Olijist Hematit) denir.
2-****l parıltılı olmayan toprağımsı olan KIZIL HEMATİT
3-Dolitli Hematit Adapazarı Çamdağındaki Hematitlerdir.
R02 BİLEŞİKLERİ
KUVARS (SiO2):Hekzagonal sistemde kristallenir. Krisial yüzeyleri cam parıltılı, kırılan yüzeyleri ise yağımsı parıltılıdır. Saydam, yarısaydam veya saydam olmayabilir. Renksiz, beyaz, siyahımsı, kırmızı, pembe, kahverengi, mavi ve mor renklerde bulunur. Sertliği 7, özgül ağırlığı 2,65 dir. Kolay kırılır. Herzaman saf olmaz, içerisinde Rutil, Hematit, Klorit ve daha başka mineralleri bulundurduğu gibi gaz ve sıvılarıda kapanmış olarak bulundurur. Bundan dolayı Kuvarsın fiziksel özellikleri oldukça değişiktir. Bileşiminde %46,7, Silisyum %53,3 Oksijen bulunur. Bazı Kuvars çeşitleri saf ise de bir çoklarında yabancı maddeler bulunabilir. Kuvars içinde kapanmış (Inklüzyon) olarak bulunan yabancı cisimler katı olabildiği gibi sıvı ve gaz olarakta bulunabilir. Üfleçte erimez. Ancak Hidrojen Florür (HF) asitinde çözünür. 573°C kadar dayanıklıdır. Bu dereceden sonra çözünmeye başlar çok değişik şekillerde oluşur ve değişik yataklanma şekilleri vardır. Mağmatik ****moıfık ve sedimanter olarak oluşur. Damarlar şeklinde diğer minerallerle birlikte bulunur. Kum ve çakıllar şeklinde her yerde rastlanılabilir.
Granit: Kuvars + K.Feldispat + Plajioklas + Biyotit + Hornblend
Granit porfir, Dasit Kuvarslı, Diyoritlerin içinde bulunur. Sedimanter kayaçlardan Kumtaşlarında (Grovak, Arkoz)
Kuvarsitte (%95 kuvars) bulunur. Kiltaşlarmda konglomeralarda bulunur. .
****morfik kayaçlarda Gnays şistlerin içerisinde bulunur.
Kuvars pekçok alanlarda kullanılır. Mctalorjk:,.- cam yapi'r-.r:.; f!-i: s«?.r;---':'te a'--e •-& asitKve tr -vanıklı maddelerin yapılmasında kimya endüstrisinde optik vâ fizik aietlerinır, yaji.ırr,:.-;.• .aa r...;.Mim-,'- /-_ ,ua ,an ctr^kK bir mineral olduğu için süs eşyası (mücevher) olarak :a kullan lir. Kuvars, Kordiyerit, Topaz, Beril ve Nefeline çok benzeyen bir mineraldir.
KUVARS ÇEŞİTLERİ
1-Dumanlı Kuvars:Koyu duman renginde ve yarısaydam olan dumanlı kuvars ısıtılırsa bu rengi kaybolur.
2-Sitrin:San renkli olan kuvarstır, saydam olarak bulunur.
3-Adrotist:Mormenekşe renkli olup ısıtıldığında rengi kaybolmaz.
4-Pembe Kuvars:Pembe renkli Kuvarstır.
5-Süt Kuvars-.Sütbeyazı renginde olup kristallenme şeklinde agregat olarak bulunur.
6-Demirli Kuvars:Hematit ve Limonit nedeniyle sarı, kahverengi renkli ve saydam olmayan Kuvarstır.
7-Bayağı Kuvars:Renksiz, beyaz, sarımsı, kırmızımsı, yeşilimsi veya mavimsi renklerde bulunan Kuvars olup Granit, Granit porfir olan mağmatik kayaçlarda Gnays, Mikaşist gibi ****morfik kayaçlarda, Kumlası, Kuvarsit gibi sedimanter kayaçlarda bulunur.
SİO2=Opal, Kalsedon, Tridimit, Kristobalit, Silis cam
Kuvars: Hekzagonal Sİ02
Tridimit: Rombusal Sİ02 :
Kristobalit:Tetragonal Si02
URANIMIT. (U02):Küp sisteminde kristallenir. Siyah, yeşilimsi rengi ve parıltısı ile zifte benzer. Çizgi rengi siyahımsı, yeşil ve kahverengimsi siyahtır. Sertliği 4-6, özgül ağırlığı 7,5-10,6 dır. Kristallenmiş olarak bulunan Uranimit herzaman radyoaktif ışınlar çıkararak değişir ve dağılarak yavaş yavaş izotrop duruma geçer. Çoğunlukla bileşiminde izotrop olarak Tholyum ve Çelen bulunur.
Bunlardan başka UO2 nin radyoaktif değişmesinden ortaya çıkan Kesenhelyum ve Radyum bulunur. Üfleçte erimez. Köz üstünde soda ile kızdırılır ise kurşun izi bırakır. Nitrat ve sülfat asitle çözülür.
Başlıca Hidrotermal olarak oluşur. Kobalt, Bizmut ve Ağ Cevherleri ile birlikte bulunur. Uranimite Granit sahalarında ki pegmatitler içerisinde rastlanılır. Uranimit dünyada çok az bulunur.
Türkiye'de Aydın'ın Çine ilçesinde 0,5 mm boyutlarında olan Uranimit kristallerine rastlanmıştır.
Atom çekirdeğindeki Uranimitin değeri giderek artmıştır. Uranimitten çeşitli kanser tedavilerinde kullanılan Radyum elde edilir. Ayrıca günümüzde atom enerjisi elde edilmesinde de faydalanılır.
__________________
Bulutlar ağlamasa yeşillikler nasıl güler?
Mevlana
Gülsel ŞEN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Alt 16-2008   #3
S Moderator
 
Gülsel ŞEN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 22-05-2008
Yaş: 42
Mesajlar: 1.128
Tecrübe Puanı: 82
Tecrübe Puanı: 5802
Tecrübe Derecesi : Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Standart

K AS S ÎTE R ÎT (Sn02): Tetragonal sistemde kristallenir. Rengi çoğunlukla kahverengi ve siyahımsıdır. Bazen sanrısı, kırmızımsı, gri ve renksiz olur çizgi rengi sarımsı ve beyazdır. Yarısaydam sertliği 6-7, özgül ağırlığı 6,8-7,1 dir. Kristal yüzeyleri yağ parıltılıdır. Bileşiminde %78,6 Kalay (Sn), %21.4 O bulunur. Bileşiminde çoğunlukla Manganez ve Fe'de bulunur. Kömür üstünde soda ile kızdırılırsa küçük kalay parçacıkları elde edilir. Mağmasal olarak Granit Intrüzyonuna (yukarı doğru hareket etme) bağlı olarak oluşur. Mağmasal olarak pnömatolitik evre de oluşur. Asidik granitlerden gelen kalıntı eriyikler içerisinde zenginleşen en önemli ****l Kalaydır. Bu Kalıntı çözeltiler içerisinde zenginleşen Kalay kolay uçucu maddelerle karışık bileşikler oluşturarak aşağıdaki reaksiyona benzer reaksiyonla pnömotolitik evrede Kassiterit yatakları oluşmuş olur.
SnF4 + 2H2O -> Sn02 + 4HF (Hidrojen Flörür asili)
Bu oluşumda Kassiterit'in yanında VVolframit, Kuvars, Topaz, Apatit Velityumlu Mikalar olan Lepidolit ile Zinvaldit oluşur. Kassiterit ayrıca Sedimanter olarakta oluşur. Bu durumda Kassiterit kimyasal etkilere karşı oldukça dayanıklı ağır ve dilinimli olmayan bir mineral olduğundan ideal plaser yataklarını oluşturur. Kalay en çok teneke yapımında (Konserve tenekeleri), kaynak işlerinde, otomobil sanayinde ve Bronz üretiminde kullanılır, ithal edilir.
RUTIL (Ti02): Tetragonal sistemde kristallenir. Koyu kırmızı renkli ince iğne şeklinde olanları .kahverengirnsi, kırmızıdır. Çizgi rengi sarımsıdır. Sertliği 6,5, Özgül ağırlığı 4,2 dir. ****limsi elmas parıltılı, kxfîan yüzeyleri ise yağımsı parıltılıdır. Saydam değil veya yarısaydam olarak görülür. Bileşiminde %GÛ Titanyum, %40 O bulunur. Bileşiminde çoğunlukla demir de bulunur. Asitlerde çözülmez Mağmasal ve Sedimanter ^fmak üzere iki şekilde oluşur. Mağmasal olarak özellikle Likit mağmasal evrede ve pegmatitik evrede oluşur. Pegmatitlerden özellikle Siyenit pegmatitler ve Gabrolar içerisinde bulunur. Pegmatitlere bağlı olarak şu şekilde oluşur.
TiCL, + 2H2O ->TİÖ2 + 4HCI (Hidrojen Klorür)
Sedimanter olarak özellikle plaser yataklar şeklinde oluşur. Titan üretimi çok yeni olan bir ****ldir. 1950'lerden sonra endüstriye girmiş ve tüketimi hızla artmıştır. Titanyumun çelik endüstrisinde ki sağlamlığı ve kohezyona karşı olan yüksek direnci bu elementi özellikle uçak ve roket endüstrisinde aranan bir ****l yapmıştır. Ayrıca bütün boyaların içerisinde kullanılır. Bu boyalar özellikle deniz teknelerinin boyanmasında kullanılır.
PİROLUS'T (Mn02):Rombusal sistemde kristalienmiştir. Kristalleri küçük levhamsı ve ince iğne şekillerinde bulunjr. Çoğunlukla da ışınsal agregatlar olarak görülür. Bazen eli boyayacak kadar yumuşak bazende çok sert olur. .Ser..;': 1-5 arasında değişir. ****l parıltılı açık gri renkli olup çizgi rengi siyahtır. Yumuşak ve toprağırnsı olanLrı ise kc;_'gri renklidir. Özgül ağırlığı 4,8 dir Bileşiminde çoğunlukla %2'ye varan su bulunur. Mangan denizaltı volkanızmasına bağ;; olarak özellikle Bazalt, Diyabaz, Spilit gibi volkanik kayaçlar içerisinde oluşur. Burada çoğunlukla mercek şeklinde yataklanmalar oluşturur ve Radyolorit tabakaları arasında bulunur. Bu şekildeki bir oluşum Ankara Kızılcahamamda bulunmaktadır. Pirolusit sedimanter olarak başka manganezli minerallerin değişmesinde de oluşur. Mangan özellikle derin deniz çekellerin bir göstergesidir.
Pirolusitten mangan elde edilir. Mangan meterojide, çelik sanayinde, kimya endüstrisinde, boya, cam ve seramik üretiminde ve kuru pil yapımında olrnak üzere geniş bir kullanım alanına sahiptir.
HİDROKSİTLER.;
OPAL (Si02xH20):Amorf olarak bulunan bir mineraldir Bütün amorf minerallerde olduğu gibi Opalinde dilinimi yoktur. Genel olarak sertliği 6, Özgül ağırlığı 2,1 dir. Sertlik ve özgül ağırlık içerisinde bulunan suyun miktarına göre değişir. Saydam, yarısaydam ve bazen saydam değildir. Carn parıltılı, renksiz, beyaz, gri, ve içerisinde bulunan demir etkisi ile sarımsı, kahverenkli ve kırmızı renklerde bulunur. Opal eğer kristallenirse Kuvars veya Kalsedon'a dönüşür. Op3i Serpantinlere sıcak suların etkisi ile meydana gelir.
LİMONİT (Fe203xH20):Limonit kısmen amorf kısmende kristallenmiş olarak rombusal sistemde bulunur. Üst yüzeyi yumrular şeklindedir. Bazen yumuşak olduğu gibi sertte olabilir. Toprağırnsı şekillerde bulunur. Rengi kırmızımsı, sarımsı ve siyahımsıdır. Çizgi rengi ise daima kahverengidir. Limonit ısıtılırsa suyunun bir kısmını kaybederek kırmızılaşır. Sertliği 1-5,5 arasında özgül ağırlığı ise 3,34'tür. Limonit çok bulunan ve yaygın olan bazende büyük yataklar oluşturan minerallerdendir. Bazı kayaçların ve toprakların kırmızı renkleri limonitten ileri gelmektedir. S.derit Pirit, Magnetit, Hematit ve diğer bütün demirli minerallerin değişmesi ve bileşimine su alması ile oluşur ve bundan dolayı demirli minerallerin değişim zonu için karekteristik bir mineraldir.
Susuz karbonatlar ve sulu karbonatlar olarak ikiye ayrılırlar. Bunlar asitten etkilenir ve kbpûferek C02 ga;:ı
oluşturur. Bileşimi Kalsiyum Karbonat olanlar sulu v soğuk asitlerde hemen köpürüşken diğer karbonatlar ancakJoz
haline getirildikten sonra su katılmamı? sicoV GS«"lWrie. köpürürler.
A)SUSUZ KARBONATLAR
KALSİT (CaCO3): Hekzagonal sistemde kristallenmiştir. Rengi çoğunlukla beyaz olup bazen renksiz ve çeşitl renklerde de bulunur. Çizgi rengi beyazdır. Bir yönde mükemmel bir dilinime sahiptir. Sertliği 3, özgül ağırlığı 2,6-2,f arasındadır. Cam parıltılı, saydam, yarısaydam olup bazen saydam olmayabilir. Kalsit bileşiminde saf olduğı durumlarda %56 CaO, %44 CO2 oluşur. Az miktarda da olsa Magnezyum Demir ve Manganez seyrek olaraktc Kurşun, Çinko, Baryum, Sitronsuyum izomorf karışım olarak bulunur. Saflığını kaybederek Limonit, Hematit, Kum, Ki gibi maddelerle az veya çok karışmış olarak bulunur. Üfleçte erimez rengi değişerek beyaz ve donuk olur. Asitlerde kolay çözülür, sularda özellikle C02'li sularda biraz çözülür.
Aragonit'ten dilinimli oluşu ile ayrılır. Kalsit çok çeşitli şekillerde meydana gelir özellikle CaC03'lü suların çökelmesiylc oluştuğu gibi sabit olmayan Aragonit'in Kalsite dönüşmesiyle de meydana gelir. Ayrıca Kalsit gaz boşlukları bulunar bazı volkanik kayaçların (Bazalt, Spilit, Dasit) boşluklarını ikincil olarak doldurarak oluşur. Kalsit özellikle sedimante kayaçlarda kayaçları oluşturan diğer mineralleri birbirine bağlama görevini yapar yani çinientolanma görevini yapar Genellikle diğer kayaçların kırık ve çatlaklarında damarlar şeklinde ve çöken kayaçların bir bileşimi olarakta bulunur Kalsitin optik bakımdan olan önemi çift kırmasının yüksek olmasıdır, bu bakımdan Kalsit optik aletlerin yapımındc kullanılır. Çift kırma olayı özellikle Kalsitin bir çeşidi olan Islanda Spatinda çok güzel görülür. Kalsit ayrıcc heykeltraşlık ve yapı işlerinde mermer olarak kullanılır. Ayrıca Kalsitten oluşan kireçtaşları yakılarak kireç yapımmdî ve bazen çimento hammaddesi olarak kullanılır.
MANYEZİT (MgC03):Hekzagonal sistemde kristallenmiştir. Cam parıltılı, saydam ve yarısaydam olup renksiz, beyaz gri, sarı ve kahverenklerde bulunur. Kolay kırılır ve kırılma şekli midye kabuğu şeklindedir. Sertliği 4-4,5, özgül ağırlığ 3,1'dir sıcak asitlerde çözülür. Manyezit başlıca Olivin gibi magnezyum silikatların değişmesinden meydana geli Olivin grubu (Forstarit, Olivin, Fayalit)) minerallerinden oluşur.
Genel olarak Serpantinler ile birlikte bulunur, önemli Manyezit yatakları Eskişehir, Kütahya, Bursa, Denizli Konya ve Muğla illerinde bulunur. Türkiyenin toplam Manyezit rezervi yaklaşık 800 milyon ton kadardır. Yıllık üretin 1,5-2 milyon tonu bulmaktadır.
Bunun önemli bir kısmı dış ülkelere-satılmaktadır. Manyezit ateşe dayanıklı manyezit tuğlası yapımında kullanılır Ayrıca kağıt sanayinde, kimya e, ..işteşinde, yerr -^.r-K^-r-de ve fotoğrafçılıkta kulanılmaktadır.
SİDERİT (FeC03): Bir demir cevheri olan Siderit hekzagonal sistemde kristallenmiştir. Rengi sarımsı, kahverenkli v< siyahımsıdır. Sertliği 4-4,5, özgül ağırlığı 3,8 dir cam parıltılı bazen sedef parıltılı, yarısaydam veya saydam değildir Bileşiminde %48,5 Fe, çoğunlukla Manganez ve Magnezyum içerir, üfleçte erimez ancak rengi siyahlaşaral mıknatıslanma özelliği kazanır. Sıcak asitlerde çözülür. Çok yaygın bir demir cevheri olan Siderit başlıca hidrotermal ****somatik ve çökelme sonucunda oluşur. Başlıca damarlar ve büyük bağımsız yataklar şeklinde bulunur.
SIMITSONIT (ZnC03): Hekzagonal sistemde kristallenen Simitsonit'in üst yüzeyi yumrular şeklinde kabuğumsu vey; toprağımsı olur çoğunlukla agregatlar şeklinde bulunur renksiz, beyaz, sarımsı, kahverenklerde görülür, sertliği 5 özgül ağırlığı 4,3 tür. Cam parıltılı, bulanık yarısaydam veya saydam değildir, sıcak asitlerde çözülür. Demir Manganez ve Kalsiyum izomorf karışım olarak bileşiminde bulunur. Kalsit, Dolamit gibi minerallerle birlikte bulunur Simitsonit başlıca Sfalarit'in değişmesinden oluşan çinko sülfat eriyiğinin kireçtaşı ve Dolamitleri eriterek bunlanı yerinde ****somatik olarak meydana gelir.
Çinko daha öncede belirtildiği gibi Atmosferik etkilere karşı son derece dayanıklı olduğu için galvaniz saç yapımınd; bronz üretiminde, mutfak eşyalarının yapılmasında motor endüstrisinde ve boya sanayiinde tüketilir.
POLAMIT (Ca,Mg)C03:Hekzagonal sistemde kristallenmiştir. Beyaz, sarımsı ve kahverenklerde bulunur. Sertliği 4 özgül ağırlığı 2,9 dur, cam parıltılı, saydam ve yarısaydamdır. Dolamit formülünden de görüldüğü gibi iki çeşi Karbonatın yani MgC03'in ile CaC03'in bir molekülünün birleşmesi ile meydana gelmiştir. Dolamitin bileşimindi çoğunlukla Fe ve Manganez bulunur. Sıcak asitlerle çözülür. Dolamit Kalsit gibi tabiatta çok fazla bulunan bi mineraldir. Başlıca mağnezyumlu suların Kireçtaşlarını ****somatlaştırması ile meydana gelir, önemli Dolami yatakları Antalya, Zonguldak, Bartın, Hatay, Adana, Mersin ve Muğla illerinde bulunur. Dolamit Demir-Çelil sanayiinde, cam ve porselen endüstrisinde, boya ve gübre elde edilmesinde kullanılır.
ARAGONİT (CaC03): Rombusal sistemde kristallenmiştir. Kristallerin (c) dik ekseni prizma olan ince pramit şekillerde bulunur. Aragonit çoğunlukla beyazımsı ve sarımsı renklerde görülür bazı Aragonitler ise kırmızımsı
mavimsi ve yeşilimsi renklerde görülebilir. Sertliği 3,5, özgül ağırlığı 2,9 dur, cam parıltılı, kırılan yüzeyleri ise yâğımsı parıltılıdır. Saydam, yarısaydam ve bulanıktır. Bileşiminde Demir, Manganez ve Sitronsuyum bulunur. Kalsit git
asitlerle köpürürek çözülür. Üfleçte beyaz Kalsit tanelerine çevrilir. Aragonit Kalsite göre tabiatta daha seyrek bulunur. Başlıca saf ve sıcak karbonatlı suların (29°C den fazla) çökelmesiyle meydana gelir, eğer bu karbonatlı sularıı sıcaklığı 29°C'den daha aşağıda olursa Aragonitin yerine Kalsit meydana gelir eğer eriyik saf olmayıp içerisindı başka maddeler varsa durum değişir eğer eriyiğin sıcaklığı 29°C'den daha aşağıda olur ve içerisinde mağhezyufi varsa Aragonit meydana gelir.

B)SULU KARBONATLAR
MALAKİT CuCO3xCu(OH)2: Monoklinal sistemde kristallenmiştir. Ancak tabiatta kristalli olarak çok seyrek bulunur. iğne şeklinde kristalleri birarada demete benzer toplu şekillerde bulunur. Kristalli olanları koyu yeşil renginde ve cam parıltılıdır. Kristalsiz olanları ise zümrüt yeşili renginde ipek parıltılı veya donuk olur. Çizgi rengi açık yeşildir. Sertliği ve özgül ağırlığı 4'tür. Saydam veya saydam değildir. Kömür üstünde eritilirse Bakır taneleri elde edilir. Eğer tüp içerisinde ısıtılırsa suyunu kaybeder ve siyah renkli olur. Malakit çok bulunan bir bakır cevheridir. Daima bakır sülfitler (Kalkopirit) ile birlikte ve bunların yataklarının üst kısımlarında oksitlenme zonunda meydana gelir. Türkiyede Elazığ madeninde yataklanması vardır.
__________________
Bulutlar ağlamasa yeşillikler nasıl güler?
Mevlana
Gülsel ŞEN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Alt 16-2008   #4
S Moderator
 
Gülsel ŞEN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 22-05-2008
Yaş: 42
Mesajlar: 1.128
Tecrübe Puanı: 82
Tecrübe Puanı: 5802
Tecrübe Derecesi : Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Standart

AZÜRIT 2CuCO3xCu(OH)2:Monoklinal sistemde kristallenen Azurit'in kristalleri çoğunlukla kısa prizmalar şeklinde ve yan eksenine göre uzamış olarak bulunur. Kristal şeklinde bulunanları koyu mavi agregat şeklinde bulunanları ise açık mavidir. Çizgi rengi açık mavi, cam parıltılı ve yarısaydamdır, sertliği 3,5, özgül ağırlığı 3,8 dir. Asitlerde çözülür kömür üstünde eritilirse bakır taneleri elde edilir.
Azuritin değişmesinden Malakit meydana gelir. Malakite benzer şekillerde yani oksitlenme zonunda meydana gelir. Çok bulunan bir bakır cevheridir.
1)Sulu Boratlar 2)Susu2 Boratlar olmak üzere ikiye ayrılırlar

BOR; Atom ağırlığı 10.82, özgül ağırlığı 2,85, erime noktası 2300 C'dir. Bor Silisyum ile büyük benzerlikler gösterir. Silisyum gibi gaz halinde iken Hidrojen ile bileşikler yapar ancak bu bileşikler son derece duraysız bileşiklerdir. -Hava ile temasta hemen yanarlar. Bor kristalli veya amorf şekillerde bulunur. Serbest halde rastlanmamıştır. Ancak çok rastlanan mineraller içerisinde bulunmaktadır.
ÖRNEĞİN BORAKS (Na2B.,O7XlOH2O):Monoklinal sistemde kristallenmiştir. Yarısaydam, renksiz, beyaz, gri ve donuk olup yağımsı parıUılıdır, seriiği 2-2.5, özgül ağırlığı 1,7'dir. Üfleçte kopürerek erir ve yuvarlak saydam Boraks incisi oluşur. r aze numuncıer cam görünümündedir. Anca!, t ava ile- temaca olan kısımları suyunun bir kısmını kaybederek buıanık ve beyaz renkte tebeşirimsi bir hal al.r. Tatlı ve tuzu karışık bir tadı varci;r ve ağzı buruşturur.
PANDERMIT (Ca5B12O2;ıx9H20):Triklinal sistemde kristallenmiştir. Başlıca yuvarlak patates şeklinde bulunur. Sertliği 3, ve özgül ağırlığı 2,3'tür Türkiyede Balıkesir (Sultançayırında) Jipsler ile birlikte bulunur.
KALEMONIT (Ca2B6O11x5H20): Triklinal sistemde bazende monoklinal sistemde kristallenmiştir. Sertliği 4,5, özgül ağırlığı 2,4'tür. Beyaz, gri ve yeşilimsi gri renklerde bulunur. Çoğunlukla yataklarında cam parlaklığındaki kristaller şeklinde görülür. Kalemonit asitlerde kolay çözünür. Sedimanter ve Volkanik oluşumların birleşik ürünü olarak meydana gelir. Türkiyede Balıkesir, Kütahya, Eskişehir ve Bursa illerinde bulunmaktadır. Bu alanlarda neojen (genç) yaşlı Kireçtaşı, Marn, Kil ve Tüf tabakaları içerisinde 2-3 metre kalınlığındaki damarlar şeklinde Killerle karışmış olarak bulunur.
ÜLEKSIT (NaCaB5O9x8H20): Triklinal sistemde kristallenen Üleksit pamuğa benzer iğnemsi görünümünde, yuvarlak böbreğimsi şekillerde, beyaz renkli ve iri taneler şeklinde bulunur. Cam ve ipek parıltılıdır, sertliği 1-2.5, özgül ağırlığı 1,96'dır. Mikroskopta 3 yönde dilinime sahip olduğu görülmüştür. Üleksitin bileşiminde %7,7 NaO, %13,9 CaO, %43 B203 ve %35,6 H20 bulunur. Ayrıca yabancı madde olarakta K20 ve M g O içerir. Üfleçte kopürerek erir ve içerisinde küçük kabarcıklar buluncn saydam cam grubuna geçer. Alevi yeşile boyar sıcak sularda çözülür. Asitlerde ise çok kolay çözülür. Üleksit SIC^K bölgelerdeki kurumakta olan Borlu tuz göllerinden oluşur. Türkiyede başlıca Balıkesir iline bağlı Miganiç'te yatağı bulunmaktadır.
Oluşumları-.Burada gördüğümüz Bor minerallerinin en önemli oluşumları göl yatakları şeklindedir. Burada neojen yaşlı göl alanlarına volkanizma sonrası evrelerde Bor'ca zengin volkan ve gaz buharlarının hidrotermal karışımları karışmaktadır.
Ayrıca bu göllerde çevredeki mağmasal kayaçların içerisindeki Borlar da sular vasıtası ile karışmaktadır. Bunun sonucunda kapalı havzalardaki Neojen yaşlı göl suları Bor bakımından doygun hale gelmekte ve sıcak iklim koşullarında suların buharlaşması ile çökelerek meydana gelmektedir. Günümüzde bazı göllerde çözülmüş halde bor tuzları bulunmaktadır. Tenörleri yüksek olanlarda diğer tuzlarla birlikte Boratlar'dan elde edilmektedir. Kullanım Alanları:Bor mineralleri cam sanayiinde , sabun ve deterjan endüstrisinde, sır ve emaye yapımında, suni gübre elde edilmesinde ve tarım ilaçları yapımında kullanılmaktadır. Pandermitten Borik asit elde edilir. Bu asit ise sanayide, deri ve köselecilikte ve çini işlerinde kullanılır. Arıca Bor minerallerinden Elmas kadar sert çelik yapımında, torna kalemlerinin elde edilmesinde ve sondaj matkaplarında da yararlanılır. Yapıştırıcı olarak nişasta veya kemik külü ile karıştırılarak iyi kalitede zamk yapımında, yangın söndürmede %30 Borik asit veya Boraks %70 oranında H20 ile karıştırılarak büyük orman yangınlarının söndürülmesinde kullanılır. Boraks ve Borik asit tıpta ve ecz'acılıkta, jet ve füze yakıtlarında, ateşe dayanıklı cam ve laboratuar malzemelerinin yapımında 'da büyük bif kullanım' alartiös sahiptir. Boraks'ın en önemli yatağı Eıkiı; :-hir Knica'da bulunmaktcvlır. Türkiyenin Borak;. , ataklarının potansiyel yaklaşık 625 milyon ton kadardır.1986 yılı bor tuzları üretimi 1.635 bin ton olup, bunun yaklaşık 742 bin tonu dış ülkelere satılmaktadır.
r..K6QMAT.MQLJBDAT.V£.VQLFRAIVIATLAR ^ .
SÜLFATLAR
aJSusuz Sülfatlar b)Sulu Sülfatlar
a)SUSUZ SÜLFATLAR
BARIT (BaS04):Rombusal sistemde kristallenen Barit'in bazis (c) (OOI) yüzeyine göre dilinimli, cam parıltılı, dilinim yüzeyleri sedef parıltılı, taze kırık yüzeyleri ise yağımsı parıltılıdır. Bazen renksiz, beyaz, sarı kırmızı, kahverenkli, mavi ve yeşil renklerde de bulunur. Saydam veya yarısaydamdır. Sertliği 3, özgül ağırlığı 4,5'tur. Bileşiminde üyenik çatlağındaki benzerlikler nedeni ile bir miktar stronsuyum bulunmaktadır. Barit alevi yeşile boyar saf sülfat asilinde toz durumunda iken çözülür. Çoğunlukla Kuvars, Kalsit, Dolamit, Pirit, Kalkopirit, Galehit, ve Sfalerit ile birlikte parajenezler yapar.

Oluşumu ve Bulunuşu:Ekonomik olarak üç şekilde bulunmaktadır.
1-Damar kırık ve çatlak dolguları şeklinde Barit yatakları:
Bu çeşit oluşumlar faylar, kırıklar, çatlaklar ve tabakalar arası boşluklar gibi zayıf yerlere yerleşmiş olarak bulunurlar. Bu yataklardaki Baritler koyu griden beyaza kadar değişken renklerde ve diğer ****lik cevherlerden Bakır, Gümüş ve Kurşun ile birlikte bulunur. Bu oluşumlar çoğunlukla hidrotermal olarak meydana gelmiştir. Damarların yan kayaçlarla olarj dokanağı girintili çıkıntılı olmayıp keskin bir şekilde görülmektedir.
Cevherleşme düzensizdir. Bu tip yatakların ayrışması sonucunda Baritlerin ikinci yataklanma şekli olan kalıntı yataklar oluşmaktadır.
2-Kalıntı yataklar şeklinde:
Bu tip yataklar daha önce oluşmuş yatakların ve uygun yerlerde uygun"koşullar altında birikmesi sonucunda meydana gelirler. Kalıntı yatakların çoğu beyaz renkli olup yarı şeffaftan opağa ka-tar ciea^ejvbir £ofarum!eri vardır. Bu çeşit yataklarda mikroskopik boyutlarda Barit tanelen olabildiği gibi kilolarca ağırlığa varabilen Bant/erde bulunmaktadır, bu yataklarda çoğunlukla Kuvars ve Çört yaygın olarak bulunur daha az olarak Galenit ve Pirit görülebilir, bu son iki mineralden Galenit ve Piritten yan ürün olarak yararlanılır, bu tip yatakların büyüklükleri çok değişkendir. %10-%20 arasında bu yataklar Barit içerirler, bazı kalıntı yatakların şekli birincilere benzemektedir. Yani damar şekilleri içerisinde oluşmuşlardır, birçok kalıntı yataklardaki Barit, Florit, Kuvars ve Kalsit damarcıkları içermektedir.
3-Tabaka şeklindeki Barit yatakları:
Bu tip yataklar diğer sedimanter yataklar gibi bir dizilim gösterirler renkleri koyu griden siyaha kadar değişeb:!ir. Bu yataklardan elde edilen Baritler çoğunlukla sondaj çamurlarında ve kimya endüstrisinde kullanılmaktadır. Bu yatakların içerisinde siyah Çört, siyah Şeyi çoğunlukla bulunur. Bazıları masif olabilirsede genellikle bazıları tabakalı ve laminalıdırlar. Bu yataklarda eser element olarak Sitronsuyum bulunur. Ayrıca Manganez, Kobalt, Nikel, Bakır, Krom ve Zirkon'da bulunabilir.
Kullanım alanları (Barit için):
Dünyadaki Barit üretimin çoğu 1926 yılından beri sondaj çamurlarında petrol ve gaz kuyularında kullanılmaktadır. Sondaj çamurlarında şartlara göre çeşitli oranlarda Kil, Barit ve su karıştırılarak kullanılmaktadır. Barit sondaj çamurunun yoğunluğunu 2.5 kat artırmaktadır. Barit kuyu dibindeki kırıntıların kolayca yüzeye taşınmasını sağlamaktadır. Ayrıca petrol ve gaz kuyularının basınç etkisi ile patlamasını engellemektedir. Barit dolgu maddesi olarak kaliteli matbaa kağıdı ve plastik madde yapımında kullanılır. Garna ışınlarını absorbe etme özelliği olmasından dolayı kurşundan daha ucuz olması nedeni ile radyoaktif boruların kaplanmasında kullanılır. %10 Barit içeren plastik ile asvalt karışımı hava alanlarında dayanıklı malzeme olarak kullanılır. Baryum Titan karışımı elektronik ve seramik sanayinde çok aranan bir maddedir. Ayrıca fotoğraf kağıdı yapımında boya endüstrisinde cam sanayinde ve endüstrisinde kullanılmaktadır.
Scndaj çamuru olarak kullanılan Barit'in yoğunluğu 4,2 ve %92-94 baryumsülfat içermesi aranmaktadır. Bu oran cam sanayiinde %96-98 baryumsülfat ve boya sanayiinde ise en az %94 baryumsülfat olması istenilmektedir, %95'ten fazla baryumsülfat içeren Baritlere 1.kalite, %85'den %94'e kadar içeren baryumsülfat 2.kalite cevher denmektedir. Türkiye'de özel ve Devlet sektörüne ait ruhsatları bulunan Konya-Antalya Kahramanmaraş, Kütahya; Mersin, Eskişehir, Muş, izmir, Sivas, izmit, Trabzon ve İsparta illerinde yatakları bulunmaktadır.
Susuzlardan '
SÖLESTIN (SrS04):Rombusal sistemde kristallenmiştir. Çoğunlukla gök mavisi renginde olup, seyrek olarak sarıms
ve beyaz olarak bulunur, cam parıltılı ve kolay kırılır, sertliği 3-3,5, özgül ağırlığı 3,4'tür aleve kırmızı renk verir ve
eriyerek beyaz tanecikleri oluşturur. Bileşiminde çoğunlukla Baryum ve Bakır karışmış olarak bulunur.~"Sö)estir
ciî.-r.arlartia başlıca Kireçtaşı, Dolamit, Marn ve Jips mineralleri içerisinde bulunur. • T-ürkiyede Sivas. Siirt ve
Erzincan illerinde bulunur. Sölestin'den Sitronsuyum ****li elde edilir. Stronsuyum ise Stronsuyum Hidrat olarak başlıca şeker fabrikalarında şekeri eriyikten ayırmak için kullanılır.
Susuzlardan
ANHIDRIT (CaSO4):Rombusal sistemde kristallenir. Kristalli şekillerine seyrek rastlanır, çoğunlukla renksiz bazen
mavimsi, kırmızımsı ve siyah renklerde bulunur. Bazis yüzeyine göre güzel dilinimi vardır. Ve bu dilinim yüzeyleri
sedef parıltılıdır, diğer yüzeylerde ise cam parıltılıdır. Sertliği 3-4, özgül ağırlığı 2,9'dur. Üfleçte eriyerek beyaz inci
oluşturur. Sülfat asilinde çözülür. Rutubetli havada ve suda değişir. Bünyesine 2 molekül kristal suyu alarak ve hacmi
genişleyerek Jips'e dönüşür. Anhidrit başlıca denizel ortamlarda oluşur ve tabakalar şeklinde kalyon tuzları ile birlikte
bulunur.
b)SULU SÜLFATLAR
JİPS (CaSO4x2H2O):Monoklinal sistemde kristallenen Jips'in kristalleri çoğunlukla büyük olur ve ikizlerine çokça rastlanır. Jips başlıca 010 yüzeyine göre güzel dilinimi olup bu dilinim yüzeyleri sedef parıltılı diğer yüzeyleri ise carn parıltılıdır. Saydam olduğu gibi yarısaydam veya saydam değildir. Sertliği 2, özgül ağırlığı 2,3'tür. ince yapraklar şeklinde olanları bükülebilir renksiz veya beyazdır ancak demir etkisi ile sarımsı ve kırmızımsı, bitüm etkisi ile gri ve siyahımsı renkli olur. Jips daima saf olarak bulunmayıp Kil, Bitüm ve Demiroksit ile karışmış olarak bulunur. Eğer üfleçte kızdırılırsa yapraklanır vo eriyerek beyaz renkli kürecikler feldo edilir. Su vo asillerde çok zor çözülür, soda ile karıştırılırsa Jips'in soğuk eriyiği Kalsiti, sıcak eriyiği ise Aragoniti oluşturur. Jips 120 °C'de kızdırılırsa suyunun %'ünü kayıp ederek yarımhidrat denilen çişime çevrilir buna alçıtaşı veya yanmış Jips denir, bundan dolayı Jips'e Alçıtaşı'da denilir. Eğer 190 °C'ye kadar ısıtılırsa suyunun hepsini kayıp eder ve Anhidrit'e dönüşür. Jips düşük ısı derecesindeki eriyiğinden çökelti olarak veya Anhidrit'in su alarak değişmesi ile meydana gelir. Jips tabiatta en çok bulunun bir sülfat minerali olup büyük yataklar oluşturmaktadır. Türkiye'de geniş bölgelerde özellikle Sivas-Erzincan arası dolaylarında tersiyer yaşlı çok büyük yataklar bulunur. Ankara Beypazarı, Denizli, Eskişehir, Kütahya. Niğde ve Kayseri'de yatakları vardır. Jips sülfat asiti elde edilmesinde, çimento ve gübre sanayiinde kullanılmakladır.
ŞEELIT (CaW04):Bir volfram mineralidir. Tetragonal sistemde krıstalienen ^.eei-ic'in kristalleri çcguntuklcı :r ran ,;••'.• * şeklinde bulunur. Sarımsı, beyaz renklidir. Sertliği 4,5, özgül ağırlığı 6 dır. Yağımsı veya elm:,--> pa.>;/--**._p ya., saydamdır. Bileşiminde %80,6 volframit (WO3) bulunur. Ca yerine az da olsa Bakır ve Molibden girebilir. L!: üçte zor erir. Fosfor tuzu incisine rediksüyon alevinde sıcakta sarımsı yeşil, soğuduktan sonra da mavi renk verir. Şedit eriyiği Kalay ile birlikte sıkılırsa mavi renk verir. Volframatlar çok asidik olan Granitlerin pegmatitik, pnömatolitik damar biçimlerinde ve bu granitlerin hidrotermal Kuvars damarlarında meydana geldiği gibi yine bu granitlerin kontakt metemorfizma ile değiştirdikleri kireçtaşlarını da oluşan volfram minerali genellikle Şeelittir. Pnömatolitik oluşumlarla olan volfram yatakları çok küçük farklar gözönüne alınmazsa bulun dünyada tek tip yataklanma oluştururlar. Bu tip hemen hemen istisnasız genç ve yaşlı bütün asidik granitlere bağlı olarak meydana gelen oluşumdur. Türkiye'de Bursa (Uludağ'da) zengin Şeelit cevherleri bulunmaktadır. Burada görülen Şeelit Uludağın çevresine yakın yerlerde Granitler ile mermerlerin dokanağına yakın yerlerde Granit Intrizyonunun son fazında pnömatolitik ve hidrotermal olarak oluşmuştur. Şeelit Volfram üretilen bir cevherdir. Volfram çok önemli bir çelik alaşım ****lidir. Üretimin yarısına yakını Volfram çeliği ve alaşımı üretiminde 1/3'ünden fazlası volfram korpiti üretiminde, %15 kadarı volfram ****li üretiminde geri kalan kısmı bazı boya ve cilalarda tüketilir. Ayrıca gerek Volframit mineralinden ve gerekse Şeelitten elde edilen Tungsten (flöresan larnbalarının içindeki ****l tel) yüksek ısıya dayanıklı olması nedeniyle elektrik ampullerin telleri için kullanılmaktadır. Uludağ'dan başka Elazığ (Keban) ve Niğde (Gümüşler'de) yatağı bulunmaktadır. Üretimin hemen hemen tamamı dış ülkelere satılmaktadır.
VOLFRAMİT (Fe,Mn)W04: Volframit volfram mineralidir. Monoklinal sistemde kristallenmiştir. Kristalleri büyüdükçe kalın levhaya benzer dik prizma (c ekseni) yönünde gelişmiş olur Volframit kahve ve siyah renklerde olup ince yapraklar şeklinde olanları kırmızımsıdır. Çizgi rengi kahverengimsidir. (010) yüzeyine göre dilinime sahiptir. Yağımsı ****l parıltılı, sertliği 5, özgül ağırlığı 7,3 tür. Klorür asilinde (HCI) çözülür. Volframit volfram elde edilen önemli bir cevherdir. Formülünden de görüldüğü gibi Volframit demirli Volframit ile Mangenezli Volframitin birer molekülünün izomorf karışımı olarak meydana gelmiştir. Volframit pnömatolitik yataklara bağlı olarak oluşan Kassiterit yataklarında Kuvars, Apatit ve Turmalin mineralleriyle birlikte bulunur. Türkiyede Uludağdaki Şeelit yataklarının alt zamanlarında Volframit minerali bulunmaktadır.
__________________
Bulutlar ağlamasa yeşillikler nasıl güler?
Mevlana
Gülsel ŞEN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Alt 16-2008   #5
S Moderator
 
Gülsel ŞEN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 22-05-2008
Yaş: 42
Mesajlar: 1.128
Tecrübe Puanı: 82
Tecrübe Puanı: 5802
Tecrübe Derecesi : Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Gülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond reputeGülsel ŞEN has a reputation beyond repute
Standart

yil-FOŞFAT, ARSENAT.VE VANARATLAJR
APATİT (Ca5(P04)3F-Ca5(P04)3 ClrApatit bir fosfor mineralidir. Hegzagonal sistemde kristallenmiştif. Apatit carr parıltılı,
parıltılı, kırılan yüzeyi yağımsı parıltılı, saydam veya saydam değildir. Renksiz, çoğunlukla yeşitmavi.. kırmızıdır. Çizgi tliği 5, özgül ağırlığı 3,2'dir. Üfleçto güçlükle sadece sıvı olnn ıhları eriyebilir.'Asitlerde k'otaykırılan yüzeyi ye rengi beyazdır. Sertliği çözünür. Apatit Klorlu veya Florlu olarak ikiye ayrılır. Çoğunlukla ise Florlu Apatit ile Klorlu Apatitin izomorf karışım olarak bulunur. Apatit çeşitli şekillerde meydana gelir. Bütün mağmatik kayaçların özellikle bazik mağmatik kayaçlarıı önemsiz bir bileşimidir. Çoğunlukla Kassiterit yataklarında bulunur. Granit pegmatitlerde, Klorit ve Mikaşistle içerisinde ****somatik olarak (yer değiştirme) ve sedimanter olarak da büyük yataklar şeklinde oluşur. Kullamldığ yerler, Fosfatın önemli bir kısmı gübre sanayiinde kullanılmaktadır. Türkiyedeki önemli Fosfat yatakları Gaziantep Kilis, Mardin (Mazidağ), Hatay, Adıyaman, Bitlis ve Bingölde bulunmaktadır. Türkiye'nin toplam Fosfat rezervi yaklaşıl 245 milyon ton kadardır. Bunun yaklaşık 70 milyon ton kadarı işletilebilir rezerv olarak kabul edilmektedir. Buradat üretimler Türkiyenin ihtiyacını karşılamaz, ihtiyacı karşılayabilmek için çoğunlukla Fosfat yurt dışından alınmaktadıı (Tabi işlenmiş olarak yani gübre olarak alınır.)
Silikatlar kayaçların başlıca bileşenlerinden olup, yerkabuğunun büyük bir kısmını oluştururlar. Silikatlar i yapılarına göre altı gruba ayrılmıştır. Bunlar:
1)Ada Silikatlar (Nezosilikatlar) 4) Zincir Silikatlar (Inosilikatlar)
2)Çiftli Silikatlar (Sorosilikatlar) 5)Tabaka Silikatlar (Fillosilikatlar)
3)Halka Silikatlar (Siklosilikatlar) 6)Çerçeve Silikatlar (Tektosilikatlar)
(S04)"4 Silikgsttarın sertlikleri yüksek olup, çoğunlukla 6 civarındadır. Karekteristik bir rengi yoktur. Çizgi renkleri is
beyazdır^
Ja Silikatlar!:
PİSTEN (AI2SiOs): Triklinal sistemde kristallenen Dişten c ekseni yönünde uzamış lastik kiristaller şeklinde olu Rengi'çoğunlukla mavidir. Çizgi rengi beyazdır. Çam parıltılı, dilinim yüzeylerinde ise sedef parıltılıdır. 2 yönd dilinime sahiptir. Bunlardan (100) yönünde olan mükemmel dilinimli, (010) yönünde olan ise iyi dilinimlidir. Sertli> değişkendir. Ç eksenine paralel doğrultudaki sertliği 4-4,5 civa civarında, b eksenine paralel doğrultusundaki sertli ise 6-7 civarındadır. Renginin çogjnlukla mavi oluşu ve sertliğinin iki yönde olması Disten'in en tanıtıcı fiziks özellikleridir. Üfleçte erimez, hidroklorik asitte çözünmez. Dişten alüminyumca zengin kayaçların yüksek basır altında ****morfizmayla oluşan Şistler ve Gnayslar içerisinde bulunur. Çoğunlukla Granat, Mika, Kuvars gi minerallerle beraber bulunur. Türkiye'de Sirnav-Akdağ yöresindeki ****morfik kayaçlar içerisinde ve mendere masifindeki Gnaysların içerisinde bulunur.
GRANAT GRUBU:Genel formülü A3B2(Si04)3 şeklinde olan mineral grubudur. Kimyasal formülleri bakımında birbirinden farklı olan bu mineraller birbirleriyle izomorf karışım yapabilirler. Burada A3'ün yerine Ca, Mg, Fe, Mn; l yerine ise Al, Fe, Çr ve Ti girebilir. Bu grubun mineralleri şunlardır.
Pirop: Mg3AI2(Sİ04)3 Almadin:
Spessartin: Mn3Al2(SİO^): Grossular:
Uvarovit: Ça3Cr2(Si04);} Andradit: Ça3Fe2(Si04)3
Granat grubu mineraller küp sisteminde kristallenmişlerdir. Renkleri; içerisinde demir bulunup bulunmadığına ' bulunan demirin az veya çok olduğuna göre değişir. Demirsiz veya demiri az bulunan Granatların rengi açık yeşilim sarı veya kırmızımsı olur. Demiri fazla olan Granatların rengi ise kırmızımsı, kahve ve siyahımsı olur. Granatlaı sertlikleri 6,5-7,5 özgül ağırlığı 3,4-4,6 arasında değişir. Cam parıltılı ve yağımsı parıltılı olurlar.
Bu grubun mineralleri küp sisteminde kristallenmiş olmaları, sertliklerinin fazla olması ve karakteristik ol; renkleriyle tanınırlar. Başlıca ****morfik olarak oluşurlar. Daha az olarak ise mağmatizmaya bağlı olarak oluşurl; Granatların saydam ve güzel renkli olan kristalleri çok kıymetli olmayan mücevher olarak kullanılırlar. Ayrı sertliklerinin yüksek olmasından dolayı aşındırıcı olarakta kullanılabilirler.
Ada Silikatlarını oluşturanlar:
Olivin grubu mineraller: Forsterit, Olivin, Fayalit
Alüminyumlu Silikat mineralleri: Andalüsit, Sillimanit, Dişten, Topaz, Stavrolit, Zirkon, Sfen
2) Çiftli Silikatlar (Sorosilikatlar)
Bu grubun en önemli minerallerini Epidot grubu mineraller oluşturmaktadır. Epidot grubu mineraller: Zoi: Epidot, Klinozoisit
3) Halka Silikatlar (Siklosilikatlar) Bu grubun en önemli mineralleri şunlardır: Beril, Kordiyerit, Turmajin
BERİL (AI2Be3(Si6018)): Berilyum mineralidir. Hegzagonal sistemde kiristallenen Berilin kristalleri prizmatik ve çubuksu şekillerde bulunur. Sertliği 7,5, özgül ağırlığı 2,7'dir. Çam parıltılı, saydam veya yarı saydamdır. Renks
koyu zümrüt yeşili, sarımsı yeşil, mavimsi yeşil ve pembe renklerde bulunur. Beril gösterdiği renklere göre değisim alır. Koyu parlak yeşil renkli olan Berile ZÜMRÜT adı verilir. Rengi ; bileşiminde az miktarda .bulunan Kromd
(Çr) kaynaklanmaktadır. Saydam, deniz mavisi renginde olanlara ise AKUAMARIN denir. Betilin kimyasal bileşimin %14,1 BeO (beriloksit), %19 AI203 ve %66.9 Sİ02 bulunur.
Beril Granitler içerisindeki boşluklarda ve Granit Pegmatitlerde Kuvars, Feldispat, Mika (Muskovit)i Topazf Turmve Kassiterit gibi minerallerle birlikte bulunur. Kimyasal olarak dayanıklı bir mineral olduğundan plaser yatak içerisinde yuvarlaklaşmış kiristaller veya çakıllar şeklinde toplanırlar. Türkiyede Kütahya (Simav) ilçesinde ve Manisa (Gördeş)'de pegmatitler içerisinde Beril kristallerine rastlanılmıştır. Zümrüt ve Akuamarin güzel renkli olmalarından dolayı kıymetli birer mücevherdirler. Beril, aynı zamanda Berilyum (Be) elde etmek içinde kullanılır. Alüminyum ve Magnezyum olan alaşımları yüksek mukavemetli ve hafif olmalarından dolayı uçak sanayinde kullanılır. Ayrıca Berilyum tuzları eczacılıkta ve değişik endüstri dallarında kullanılmaktadır.
4) Zincir Silikatlar (İnosilikatlar):
Bu grubun mineralleri şunlardır.
Proksen grubu mineraller
Amfibol grubu mineraller
Vollastonit grubu mineraller (Vollastonit, rodonit)
5) Tabaka Siikatları (Fillosilikatlar)
Bu grubun içerisinde önemli olarak şu mineraller bulunur:
Talk, Serpantinit, Sepiolit, Montmorillonit, Kaolen, Klorit grubu mineraller
TAI-K (Mg3(Si4O10) (ÖH)2): Sulu magnezyum silikat mineralidir. Monoklinal sistemde kiristallenen Talk'ın Tabakalı, bazen ışınsal, pulsu ve yaprağımsı bir görünümü vardır. Sertliği 1, özgül ağırlğı 2,8'dir. Sedef ve yağımsı bir parıltısı vardır. Rengi beyaz, açık yeşil, gri ve kahverengidedir. (001) yüzeyine göre mükemmel bir dilinime sahiptir. Bileşiminde %31.7 MgO, %63,5 SİO2, %4,8 H2O bulunur. Ele yağımsı hissi verir. Ve eli boyar Talkın dilinimli oluşu, yaprağımsı şekillerde görünüşü, yumuşaklığı ve yağlı dokunumu ile tanınır. Talk başlıca ultrabazik kayaçların içerisindeki Olivin minerallerinin ve başka mağnezyumlu minerallerin hidrotermal etkenlerle ayrışması sonucunda oluşur. Ultrabazik kayaçlar içerisinde meydana gelen faylar ve kayma düzlemleri boyunca talklaşmalar görülür Türkiyede bazı Talk oluşumları Eskişehir, Aydın ve Kocaeli illerinde bulunmaktadır. Talk başlıca Talk pudras yapımında kullanılır. Ayrıca elektrik anahtarlarında izeletör olarak, boyacılıkta, seramik yapımında, kağıt sanayinde ve sabun yapılmasında kullanılır.
Mika Grubu Minaraller:
Mika grubu mineraller üç grup altında toplanmışlardır.
A) Alüminyumlu mikalar (beyaz mikalar): Muskovit, Parasonit
B) Mağnezyumlu mikalar (siyah mika!ar):Biyotit, Flogopit
C) Utyumlu mir'.şiar: Lepidolit, Zinvaldit
Mikalar sulu Alüminyumlu silikatlardır. Silisyum ve Alüminyumdan başka bileşiklerindi: Mg, Li, K bulunu Ayrıca klor, su ve izomorf element olarak da koyu renkli olanlarında Fe bulunur. Mika grubu mineraller (00 yüzeylerine göre çok mükemmel bir dilinime sahiptirler. Yaprakçıklar şeklinde ayrılabilirler. Ve bu yaprakçıklar elast olarak bükülebilir. Dilinim yüzeyleri sedc-f parıltılıdır. Kristalleri hegzagonal görünmesine rağmen bütün mil mineralleri rnonoklinal sistemde kristallenmişlerdir. Ancak çoğunlukla kristalli olarak değil de daha çok yaprağımsı ı pulsu agregatlar olarak bulunurlar. Sertlikleri (001) yüzeylerinde 4, diğer yüzeylerde 2,5 civarındadır.
Mika Grubu minerallerin oluşumları
Mikalar çeşitli rnağmasal kayaçlarda, şistlerde ve bazı çökel kayaçlarda önemli bir eleman olarak bulunurl; Mikalar çoğunlukla birincil olarak doğrudan doğruya magmalarda oluştuğu gibi ****morfik ürün olarak da oluşurl; Pegmatitlerde bulunan mikalar pnömatolitik veya hidrotermal olarak meydana gelirler. Muskovit sadece pegmati yataklardan elde edil'r. Pegrnatitik yataklarda son derece yoğunlaşmış levha veya küçük taneler şeklinde bulunurl Buradaki muskovitlerin boyutları 10-15 m'yi bulmaktadır.
Muskovitin Kullanıldığı yerler
Ticari mikalar 1 mm kalınlığa, 1000 veya 1500 watt gerilim uygulandığında yalıtkan olarak kalabi mikalardır. Ne doğal nede yapay olarak elde edilmiş hiçbir madde elektronik sanayinde mikanın yerini tutamaz, nedenle uzun yıllar ABD mika minerallerini stratejik bir mineral olarak kabul etmiştir. Beyaz mikanın (Muskovit) en < kullanıldığı yer Radyo ve TV gibi araçların içerisindeki tüplerin üzerine monte edildiği köprülerin yapımıdır. Üretil %60 kadarı bu alanlarda kullanılmaktadır. Düşük kalitedeki mikalar ise termostatlarda, elektrik motorlarında, soba, ütü ve benzeri araçlarda kullanılmaktadır. Artık mika kuru veya yaş olarak öğütülür. Bunun içerisindeki istenme; yabancı maddeler fletasyon veya manyetik seperasyon ile temizlendikten sonra endüstrinin bir çok dallarıı kullanılırlar. Toz mika plastik boyaların yapımında, otomobil lastiklerinin kullanılmasında, plastik dolgularda yeniden sıkıştırılarak izolasyon malzemesi olarak kullanılırlar.
6) Çerçeve Silikatlar (Tektosilikatlar)
Bu grubun önemli minerallerini
A) Silis grubu mineraller
B) Feldispat grubu mineraller
C) Zeolit grubu mineraller
__________________
Bulutlar ağlamasa yeşillikler nasıl güler?
Mevlana
Gülsel ŞEN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Cevapla

Tags
element slfid halojen


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)

 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Yağların Sınıflandırılması Muhittin YILMAZ Yağların Tanımı ve Sınıflandırılması 16 24-2011 10:53 AM
Bal ve Sınıflandırılması Muhittin YILMAZ Şeker ve Şekerli Ürünler Teknolojisi 3 27-2009 11:10 AM
minerallerin insanlar üzerindeki etkileri Gülsel ŞEN Gıda Kimyası 1 16-2008 06:53 PM
Çayların sınıflandırılması Gülsel ŞEN Çay Teknolojisi 0 06-2008 01:17 PM
Baharatların Sınıflandırılması Muhittin YILMAZ Baharatlar 1 08-2008 12:24 PM



Şu anda saat : 09:57 AM.



Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd.
LinkBacks Enabled by vBSEO 3.6.0 © 2011, Crawlability, Inc.