Geri git   Türkiyenin Gıdacılar Topluluğu - Gıda - Gıda Mühendisleri > Gıdacılar Kafe > Gıdacılar Kafe
Connect with Facebook
Kayıt ol Arama Yeni Mesajlar Forumları Okundu Kabul Et

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 09-2009   #1
Senior Member
 
neslihan koşar - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 01-10-2009
Yaş: 31
Mesajlar: 100
Tecrübe Puanı: 13
Tecrübe Puanı: 10
Tecrübe Derecesi : neslihan koşar is on a distinguished road
neslihan koşar is on a distinguished road
Red face vitaminler

Bitkisel ürünler ile gıda takviyelerinin gıda maddesi tanımı içerisinde olup olmadığı ve güvenli kullanımları için uygulamaların nasıl yürütülmesi gerektiği; ülkemizde ve dünyada yıllardır tartışılmaktadır. Gıda güvenliğinin sağlanmasında; gıda güvenliğine yönelik tüm kavramların paydaşlara mümkün olduğunca açık ve anlaşılabilir bir biçimde sunulması en temel gerekliliktir. Diğer bir önemli gereklilik ise; bilimsel çalışmalar başta olmak üzere ülke koşulları, tüketim alışkanlıkları, doğru bilgi aktarımı v.b. gibi birçok verinin irdelenmesi ve risk değerlendirmesinin yapılarak; gıda güvenliği koşullarının belirlenmesidir. Bu yazıda; yukarıdaki kapsam dahilinde söz konusu ürünlere yönelik olarak bulunulan nokta ve yapılması gerekenler tartışılacaktır.
-Gıda tanımı bu ürünleri kapsamakta mıdır?
Kısaca “Gıda Kanunu” olarak isimlendirebileceğimiz 5179 Sayılı Kanun’a göre; ülkemizde gıda maddesi tanımı; tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere; içkiler ve sakızlar ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dahil, insanlar tarafından yenilen ve/veya içilen ham, yarı mamul veya mamul her türlü madde olarak yapılmaktadır. Yenilen veya içilen kavramı ise; AB tarafından 1997 yılında yayımlanan Yeşil Doküman’da “ gastrik entübasyon uygulaması da dahil olmak üzere; ağız veya burun yoluyla sindirim sisteminden geçerek alınan her türlü ürünü içeren kavram” olarak açıklanmaktadır. Aynı dokümanda paranteral yolla direkt olarak kan dolaşımına verilen ürünlerin bu kapsam dahilinde olmadığı da ifade edilmektedir.
Görüldüğü gibi; tablet, şurup, toz formunda olan ürünler ve enteral ürünler de gıda tanımı içerisindedir. Bu bilginin ışığında; toz, tablet v.b. formda üretilen bitkisel ürünler ve vitamin minerallerin bulundukları form nedeniyle ilaç oldukları savının yanlış olduğu ortaya çıkmaktadır. 5179 Sayılı yasada geçen; takviye edici gıdalar tanımı ile de bu açıkça belirtilmiştir: Bir ya da birden fazla besin öğeleri; vitamin, mineral, protein, bitki, botanik, bitkisel kaynaklı maddeler, amino asitler ve benzeri bileşenler ile bunların konsantresi ve/veya ekstraktlarından oluşan ve günlük alım dozu belirlenmiş ürünler, takviye edici gıdalardır.
-Bu ürünler tedavi amaçlı tıbbi ürünler midir?
Yukarıda görüldüğü gibi tedavi amaçlı tıbbi ürünler, gıda kapsamı dışındadır. AB Mevzuatında gıda tanımı dışında olduğu belirtilen insan kullanımına yönelik tedavi amaçlı tıbbi ürünler 2001/83/EC sayılı Tüzük ile disipline edilmektedirler. 2001/83/EC sayılı Tüzük kapsamındaki tedavi amaçlı ürünler; insan hastalıklarının tedavisi veya önlenmesi amacıyla geliştirilen madde veya madde karışımları veya farmakolojik, immünolojik uygulamaları ile insanların fizyolojik işlevlerini veya ****bolik etkinliklerini geri kazandırmak, düzeltmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis yapmak amacıyla geliştirilen madde veya madde karışımları olarak tanımlanmaktadırlar. İlgili tüzük gereği; bu ürünlerin farmakolojik testlerinin; bilimsel ve klinik çalışmalarının yapılmış; endikasyonlarının ve kontrendikasyonlarının saptanmış olması; farmasotik olarak aktif madde miktarlarının sabitlenmiş ve stabilite çalışmalarının yapılmış olması gerekmektedir. Bu maddeler; insan, hayvan, bitki kaynaklı veya doğal olarak bulunan veya kimyasal sentez veya değişim yolu ile elde edilen kimyasal kaynaklı ürünler olabilirler. Antibiyotikler, aşılar, kan ve kan ürünleri, hormonlar v.b. bu ürünler içerisindedir. Kimi bitkisel ekstraktlar, karışımlar ya da vitamin veya mineraller ile reçetesiz satılan ürünler de bu kapsam içerisinde yer almaktadır. Diğer yandan; tüzüğün dayanak maddelerinde; gıda maddesi olan ürünlerin Tüzük kapsamı dışında olduğu ve tedavi amaçlı ürünlerin gıda maddesi olarak önerilmemesi gerektiği belirtilmektedir. Ülkemizde insanlara yönelik tedavi amaçlı ürünler; Sağlık Bakanlığı’nın Beşeri Tıbbi Ürünler ile ilgili mevzuatı çerçevesinde disipline edilmektedir. Görüldüğü gibi; bitkisel ürünlerin ve vitamin-minerallerin tümünü sadece gıda maddesi veya sadece tedavi amaçlı ürünler sınıfına dahil etmek mümkün değildir.
Bu durumda; hangi ürünler gıdadır, hangileri tedavi amaçlıdır? Ya da bir ara grup var mıdır?
Vitamin ve mineraller açısından bakıldığında; artık bu değerlendirme daha net gözükmektedir. Vitamin ve minerallerin gıda veya ilaç kapsamı içinde olması; bu ürünlerin satışında önerilen günlük alım miktarı ile bağlantılıdır. Bitkisel preparatların ve vitamin-mineral tabletlerinin gıda olup olmadığının değerlendirildiği Kodeks Alimentarius Komisyonu (CAC) toplantısında; vitamin ve minerallerin belirli bir doza kadar gıda maddesi tanımı içinde olduğu ve uygulamalarının buna göre yapılması gerektiği yaklaşımında netleşilmiş, vitamin minerallerin hangi dozlarda kullanılacağı da belirlenen kriterler çerçevesinde, ülkelerin ulusal koşullarına göre kendi kararına bırakmıştır. CAC’ın vitamin ve mineral takviyeleri ile ilgili kılavuzunda; bu ürünler için minimum doz, Beslenme Referans Değeri’nin % 15’i olarak belirlenmiştir. Ülkemizde de; vitamin ve minerallerin gıda takviyesi kapsamında kabulüne yönelik maksimum limitler Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiştir. Bakanlık halen AB’ne uyum çerçevesinde, İhtisas Alt Komisyonu aracılığı ile söz konusu ürünlere ilişkin Tebliğ çalışmalarına devam etmektedir.

Bitkisel ürünlere baktığımızda; durumun o kadar net olmadığını görmekteyiz. Bitkisel preparatların ve vitamin-mineral tabletlerinin gıda olup olmadığının değerlendirildiği Kodeks Alimentarius Komisyonu toplantısında uzun tartışmalar sonucunda, bitki preparatlarının gıda olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği yönünde net bir yaklaşım oluşmamış, konu ülkelerin kendi kararına bırakılmıştır. Bu çerçevede; ABD bu ürünleri gıda olarak değerlendirmiş ancak AB ülkelerinin çoğu OTC (Raf üstü, reçetesiz ilaç) kapsamında tanımlamışlardır. Ülkemizde ise yıllar içerisinde farklı farklı yaklaşımlar gösterilmiş ise de; halen bu ürünler gıda olarak değerlendirilmektedir. Bu amaçla, gıdaların tüketiciye güvenli olarak arzından sorumlu olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde kurulmuş olan bir bilimsel komite görev yapmakta ve gıda tanımıyla piyasaya çıkacak olan bitkilere yönelik “pozitif” ve “negatif” listeler oluşturmaktadır. Bu listeler, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün web sayfasında yayımlanmaktadır.
Doğada yer alan kimi bitkiler ile ilgili yüzyıllardır birçok deneyim yaşamış ve bu deneyimler ve izlenimler zaman içerisinde süzgeçten geçirilerek; bazı bitkilerin faydalı etkilere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bitkilerin çayları; kaynatma yolu ile elde edilen suları v.b. yaygın olarak tüketilmeye başlanmıştır. Aynı zamanda kültür mirası olan bu birikimler, insanlar arasında kulaktan kulağa yayılmış, özel etkileri olduğu düşünülen bitkiler bu konuda özel bilgiye sahip olan kişiler vasıtası ile şifa kaynağı olarak tanıtılmış ve böylece günümüze kadar uzanmıştır. Bu ürünlerin yüzyıllardan gelen geleneksel kullanım biçimleri ve amaçları; tespit edilen ters bir etkisi saptanmadığı veya gözlenmediği sürece “doğru” olarak kabul edilmiştir. Değişen ve gelişen süreç içinde gıda teknolojileri ilerledikçe ve sağlıklı yaşamaya ilgi arttıkça, zamanın içinden süzülüp gelen deneyimler teknoloji ile buluşmuş ve takviye edici gıda olarak adlandırılan ürün grupları oluşmuştur.
Her şeyden önce şunu vurgulamak gerekir ki kekik, enginar, sarımsak gibi ürünler ister soframıza gelen doğal formunda olsun, ister çay veya tablet formunda olsun tedavi amaçlı tıbbi ürün değillerdir. İnsanların tükettiği birçok gıda maddesi gibi, sağlıklı olma koşullarının sürdürülmesine yardımcı olmakta, fizyolojik koşullarını olumlu yönde etkilemektedirler. Midemizde adlandıramadığımız bir rahatsızlık yaşadığımızda, nane-limon içerek rahatlamamız gibi. Veya çok sevdiğimiz sarımsağın yüksek tansiyonla mücadeleye yardımcı olması gibi. Tüm bu bilgiler, neredeyse tüketicinin bilincine zaman içerisinde kodlanmıştır. Ancak; durum her zaman bu kadar basit değildir. Küçülen dünyamızda artık en uzak ülkelerden gelen ürünleri rahatlıkla bulmak ve tüketmek olanaklı hale gelmiştir ve tüketicilerin bütün bitkiler hakkında yeterli bilgi ve deneyime sahip olmaları mümkün değildir. Artık yalnızca bildiğimiz ürünlerle değil; başta Uzakdoğu olmak üzere dünyanın dört bir yanından gelen bitkiler ile de karşılaşılmaya başlanmıştır. St. John’s Wort, Echinacea, Cat's Claw bitkilerini, tüketicilerin adaçayı gibi ne beklediklerinin bilincinde olarak almaları ve tüketmeleri beklenemez. Kaldı ki; kimi bitkisel ürünlerin gıda maddesi tanımı içerisinde olup olmadıkları konusunda konu uzmanı bilim adamları dahi farklı yaklaşımlar sergileyebilmektedir. Diğer yandan; bu bitkilerin gıda olarak kullanımı, gıda güvenliği şartlarına yönelik, uluslararası düzeyde kabul edilmiş ayrıntılı bilimsel raporlar da bulmak mümkün olmamaktadır.
Ülkemizde bu ürünlerin gıda olarak değerlendirilmesi kararı prensip olarak yanlış değildir. Önemli olan uygulamanın en sağlıklı biçimde nasıl oturtulacağı, bu ürünlerin tüketicileri yanıltmadan nasıl pazarlanacağı, kontrollerinin en etkin biçimde nasıl gerçekleştirileceğidir. Bu noktada; gıda maddesi tanımı içerisinde olan ürünlerin kullanım amaçları konusunda tüketicilere doğru bilgi aktarımının sağlanması da ürünlerin bilinçle ve güvenli kullanımı için hayati önem arz etmektedir.
Bitkisel preparatlara eczanelerden, aktarlardan, bazı marketlerin satış reyonlarından veya direkt olarak bu ürünleri üreten veya ithal eden firmaların satış noktalarından ulaşmak mümkündür. Ancak; mevzuat gereği, bu ürünler de dahil olmak üzere, gıda maddelerinin etiketinde ve pazarlanmasında; hastalıkları önlediği, iyileştirdiği ve tedavi edici özelliği olduğunu bildiren veya ima eden ifadelerin yer alması yasaktır. Bu durumda; bu ürünlere yönelik bilgilendirmenin nasıl ve kimler tarafından yapılması gerektiği en büyük sorun alanını oluşturmaktadır.
Diğer yandan; bu ürünleri gıda olarak kabul ediyorsak; gıdaları denetleyen otoritenin yani Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın bu ürünlerin kontrolü konusunda yetkinleşmesi ve çok detaylı analizleri yapabilmesi, denetimlerin güvenli bir biçimde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bitkisel ürünler de dahil olmak üzere; tüm gıda maddelerinin denetimleri için Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın eleman-bütçe-ekipman konularında geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Riske dayalı denetimin sağlanması için; var olan bilimsel komitenin en sağlıklı biçimde çalışması ve değerlendirmelerinin kurumsal kayıt sistemi içinde saklanması gerekmektedir. Bu konu halen, gerek bilimsel çalışmalarda, gerekse ticarete konu olan uluslararası uygulamalarda önemli yer işgal etmektedir.
Ülke olarak biran önce yapmamız gereken; bu ürünlere yönelik bilimsel araştırmalar yapmak; araştırma sonuçları ile resmi denetimlerde elde edilen sonuç ve deneyimleri birleştirerek bu konuda risk analizinin etkin bir biçimde yapılmasını sağlamaktır. Bir başka deyişle; bu ürünlerin risk değerlendirmesi çok iyi yapılmalı, risk yönetimi bunun üzerine kurulmalı ve risk iletişiminin sağlıklı bir biçimde yürümesi sağlanmalıdır. Ancak bu şekilde; tüketicilerimizin bu konuda yanılgıya düşmesini önleyebilir ve güvenli tüketimi sağlayabiliriz.
__________________
SUSMAK İNSANI ELE WERMEYEN SADIK BİR ARKADAŞTIR
neslihan koşar isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Cevapla

Tags
nemli, vitaminler


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)

 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Vitaminler inci Meyve Sebze Faydaları 0 28-2008 02:17 AM
vitaminler genel Gülsel ŞEN Gıda Kimyası 0 14-2008 10:34 AM
yağda ve suda eriyen vitaminler Gülsel ŞEN Gıda Kimyası 2 14-2008 10:31 AM



Şu anda saat : 12:58 AM.



Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd.
LinkBacks Enabled by vBSEO 3.6.0 © 2011, Crawlability, Inc.