Sponsorlu Bağlantılar

Dezenfeksiyon-sterilizasyon-temizlik Uygulamaları Ve Laboratuarlar

Hijyen ve Sanitasyon kategorisinde açılmış olan Dezenfeksiyon-sterilizasyon-temizlik Uygulamaları Ve Laboratuarlar konusu , ...


Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Arama Stil
Alt 24-2009   #1
S Moderator
 
Oktay SARI - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 27-07-2008
Mesajlar: 689
Tecrübe Puanı: 18
Oktay SARI will become famous soon enough


Post Dezenfeksiyon-sterilizasyon-temizlik Uygulamaları Ve Laboratuarlar

Sponsorlu Bağlantılar
Erkan DENİZ / Gıda Mühendisi / Gözlem Gıda Kontrol ve Araştırma Laboratuarları




Gıda güvenliğini önemseyen toplumlarda, gıda üretiminin hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun ortamlarda yapılması sağlanıp, konunun sürekliliği yasal uygulamalarla izlenmektedir. Gıda işletmelerinde çalışan teknik ve idari personelin bu kavramları benimseyip, bilinçli bir şekilde görevini yerine getirmesi hem toplum sağlığı hem de ülke ekonomisine katkı sağlamada başarının anahtarı olarak kabul edilmektedir. Üretilen gıdanın kontrolü sırasında da benzer kalite yaklaşımının gösterilmesi gerekir. Duyusal, fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerin yapıldığı laboratuvarlar, kendi çalışma şartları ile ilgili gerekliliğin sağlandığı ortamlara sahip olmalıdır.



Güvenilir sonuçlar elde edebilmek amacıyla, laboratuar sürecinin her aşamasında uygun ve temiz koşulların sağlanması için yapılan tüm çalışmalar “hijyen” kapsamı içerisindedir. Mikrobiyoloji laboratuarlarında hijyen ve sanitasyon uygulamalarının eksiksiz olarak yerine getirilmesi hem analiz sonuçlarının doğruluğu hem de çalışan personelin sağlığı açısından son derece önemlidir. Gıda üretimi ve laboratuar ortamlarında temiz ve sağlıklı ortamın oluşturulması için temizlik, dezenfeksiyon, sterilizasyon kavramlarına yönelik yöntemler uygulanmaktadır.



Temizlik, sterilizasyon ve dezenfeksiyon işlemleri bir birine bağlı işlemlerdir. Bu nedenle tüm uygulamalardan etkin bir sonuç alabilmek için özellikle başlangıç temizliğinin yapılması gerekir. Çalışma ortamlarında temizlik düzenlemeleri ve kuralları, temizlik yapılacak alanın ve malzemenin risk düzeyine, türüne ve kirlilik derecesine göre değişir. Temizlik için kullanılan temel malzemeler su, sabun, deterjan ve amaca uygun dezenfektanlardır. Su ve deterjanla yapılan temizliğe ilaveten, mutlaka dezenfeksiyon veya sterilizasyon yapılması da gerekir. Dezenfeksiyon ve sterilizasyon yöntemlerinin seçimi kullanılan malzeme ve araçların türüne göre değişir. Bu nedenle uygun yöntemin belirlenmesi yapılan işlemin doğruluğunu ve etkinliğini sağlama bakımından oldukça önem taşır.



DEZENFEKSİYON YÖNTEMLERİ



1.Kimyasal Yöntem İle Dezenfeksiyon:

Etkili bir dezenfeksiyon işlemi için kullanım amacına göre uygun yöntemin ve dezenfektanın seçimi oldukça önemlidir. Bu aşamada; dezenfekte edilecek alan, araç ve gereçlere göre dezenfeksiyon yönteminin etki düzeyi, toksik ve koroziv etkileri, kontaminasyonun türü ve düzeyi, kullanılan dezenfektanın konsantrasyonu, uygulama süresi, işlem sırasındaki ısı ve pH düzeyleri ve mikroorganizmanın tipi belirlenmelidir. Dezenfektanların içermesi gereken bazı özellikler; bakterisit etkisinin yüksek olması, kolaylıkla bozulmaması, suda iyi eriyebilmesi, homojen olması, toksik düzeyinin düşük olması ve çevreyi kirletmemesi, uygulandığı yüzeyler ile geçimli olması şeklinde sıralanabilir.



a- Dezenfeksiyonu Etkileyen Etmenler

Kimyasal maddelerin etkileri yoğunluk arttıkça artar. Ama bu olay sınırlıdır. Dezenfektan madde belli bir yoğunluğu aştıktan sonra etkisi değişmez. Bir çok kimyasal madde yüksek yoğunlukta jermisit (mikrobisit), düşük yoğunlukta ise bakteriyostatik (mikrobiyostatik)’ tir. Bütün kimyasal maddelerin en fazla etkili olduğu bir optimal yoğunluğu vardır. Bu nedenle dezenfektanların önerilen yoğunlukta kullanılmaları etkin bir sonucun alınması bakımından çok önemlidir.

Bir kimyasal maddenin mikroorganizmalar üzerinde etkili olabilmesi için, belli bir sürenin geçmesi gerekir. Bu süre kimyasal maddenin yapısına, ortamın nemine, ısıya, mikroorganizmaların cins ve sayısına bağlı olarak azalır ve çoğalır. Bu nedenle dezenfektanların etki süresi iyi bilinmeli, önerilen temas süresine uyulmalıdır.

Ortamın pH derecesi optimalden ne kadar uzaklaşırsa mikroorganizmaların dezenfektana olan dirençleri de o kadar azalacağından etkisi o oranda artar.

Sıcaklık derecesi arttıkça dezenfektan maddenin içinde eritilmiş veya sulandırılmış olduğu sıvıdaki iyonizasyon miktarı ve dolayısıyla etkiside artar, sıcaklık azaldıkça etkisinde de azalma olur.

Son kullanma tarihi geçmiş kokusu ve rengi değişmiş dezenfektanlar etkinliklerini kaybettikleri için kullanılmamalıdır.

Dezenfeksiyon işleminden etkili sonuç alabilmek için, dezenfektanların belirtilen konsantrasyonlarda kullanılması gerekir. Bu nedenle dezenfekte edilecek malzemenin kuru olmasına dikkat edilmelidir. Dezenfekte edilecek malzemeler ıslak ise dezenfektanın etki konsantrasyonunu değiştireceğinden bu malzemeler kurulandıktan sonra dezenfektan solüsyonu içinde bekletilmelidir.

Bir malzemenin dezenfektan içerisinde belirtilen süreden daha uzun süre tutulmasının yararı yoktur. Dezenfeksiyon işleminden sonra ortam ıslak bırakılmamalı, ıslak ise kurulanmalıdır. Islak bırakılan her materyal mikroorganizmaların üremesi için uygun bir ortam oluşturur.



b- Dezenfektanları Kullanırken Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Dezenfektan maddeler kullanılırken, üretici firmanın tavsiyeleri ve genel kullanım kurallarına ve saf olmasına dikkat edilme, uygun olmayan maddeler ile karıştırılarak kullanılmamalıdır. Saf dezenfektanların kullanılmadan önce seyreltme işleminde ölçülü olarak su eklenmelidir. Dezenfektan maddelerin toksisitesi, kokusu ve kullanıldığı andaki aktivitesi önemli olup, kullanım anında taze hazırlanmış olmasına dikkat edilmelidir.



2. Fiziksel Yöntem İle Dezenfeksiyon

Sıcak su ile dezenfeksiyon, dezenfeksiyon işlemleri içerisinde en ucuz, hiç bir toksik etkisi olmayan ve çevreye zarar vermeyen en etkili yöntemlerden biridir. Gerekli sıcaklık derecesi ve yeterli sürede uygulandığı zaman çok geniş kapsamlı bir dezenfektan etkiye sahiptir. Kaynar su ile dezenfeksiyonda ise 100 °C kaynar suda bakterilerin aktif formları bir kaç dakika içinde ölürler. 75-100 °C sıcak suda bekletmede de bakterilerin bazı aktif formları ölür.



3. Işın İle Dezenfeksiyon

Steril odalarda hava ile taşınan mikroorganizmaların öldürülmeleri için kullanılır.





STERİLİZASYONDA KULLANILAN YÖNTEMLER



Sterilizasyon; kullanılan araç ve gereçlere ve sterilize edilecek malzemenin türüne göre fiziksel ve kimyasal yöntemler ile yapılmaktadır. Laboratuar ortamlarında sterilizasyon söz konusu olduğunda daha çok fiziksel yöntemler ile sterilizasyon tercih edilmelidir.



1. Fiziksel Yöntemler İle Yapılan Sterilizasyon



a-Isı İle Sterilizasyon

Isı ile steriliasyonda; alevden geçirme, kızıl dereceye kadar ısıtma, kuru sıcak hava ile ısıtma, kaynatma, buharla sterilizasyon veya 100 °C’nin üstünde basınçlı buharla sterilizasyon yöntemleri kullanılmaktadır. Mikroorganizmaların tüm formlarının öldürülmesi, uygulamasının kolay ve ucuz olması, güvenilir olması, toksik etkisinin bulunmaması ve uygulama hatasının az olması gibi avantajları vardır.



b-Süzme İle Sterilizasyon

Süzme ile steriliazyonda; diatom toprağı filtreleri, porselen filtreler, asbest süzgeçli filtreler, membran filtreler veya utra filtreler kullanılmaktadır. Yüksek sıcaklıkta ve kimyasal maddeler ile sıvıların sterilizasyonu ve laboratuarlarda ortam havasının temizlenmesi için kullanılabilir.



2 – Işınlar İle Yapılan Sterilizasyon



Işınlar ile sterilizasyonda; Ultraviyole, X, Gama, Beta (Katot) veya Alfa ışınları kullanılmaktadır. Sıcaklık, kimyasal maddeler ve filtrasyonla steril edilemeyen maddelerin sterilizasyonunda kullanılır.



3- Kimyasal Yöntemler İle Yapılan Sterilizasyon



a- Gazlarla Yapılan Sterilizasyon; Etilen Oksit, Ozon veya Beta Propiyolakton kullanılmaktadır.



b-Kimyasal Maddelerle Yapılan Sterilizasyon; Timol, Gluteraldehit, Hidrojen Peroksit, Formol (formaldehit) veya Sodyum Azid kullanılmaktadır. Sıcaklık ve nemden etkilenen hassas maddelerin steril edilmesinde kimyasal maddeler kullanılır, Bu kimyasal maddeler, konsantrasyonuna bağlı olarak hem sterilizasyon hem de dezenfeksiyon amaçlı kullanılabilir.



LABORATUAR TEMİZLİK KURALLARI;



Gıdalardaki mikroorganizmaların, patojenlerin, toksinlerin tespit edilmesinde ve diğer kalite kontrol çalışmalarında gıda kontrol laboratuvarlarının önemli bir yeri vardır. Laboratuar çalışmalarında hedef güvenilir ve doğru testler yaparak üretici ve tüketiciye faydalı olmaktır. Bu çalışmaları yaparken sağlıklı, temiz ve güvenli çalışma ortamı oluşturmak her laboratuar çalışanının temel görevidir. Bu nedenle çalışma ortamlarında genel çalışma kuralları, işin niteliğine göre temizlik, dezenfeksiyon ve sterilizasyon uygulamaları tüm çalışmaların ana basamağı olup, bir bütün halinde değerlendirilmelidir. Bunların herhangi birinde meydana gelebilecek hata veya aksamalar; yanlış test sonuçlarının alınmasına neden olacağı unutulmamalıdır.



Mikrobiyoloji Laboratuarı;



Kontaminasyon ajanları doğal ortamlarda olduğu gibi laboratuar ortamlarında da; ağız ile pipetleme işlemleri sırasında, kontamine yüzeylerde çalışma ile, kontamine ekipmanın kullanılması ile, kontamine ellerle numunelere dokunma sırasında, çalışma alanında bir şeyler yemek, içmek gibi nedenler ile, numune üzerine öksürme ile veya özenin yakılması, besiyerinde soğutulması esnasında bulaşabilir.



Sterilizasyonundan kuşku duyulan hiç bir malzeme kullanılmamalıdır. Mikrobiyoloji laboratuvarlarında genel uygulama kurallarının bilinmesi ve bu prensipler çerçevesinde çalışma düzeninin oluşturulması önemlidir. Mikrobiyoloji laboratuarına girerken, her çalışmaya başlarken ve sonrasında, laboratuardan çıkarken eller önce bol su ve sabunla sonrada dezenfektan bir madde ile yıkanmalıdır. Ellerde kesik, yara vb. durumlar varsa, bunların üzeri su geçirmez bir bantla kapatıldıktan sonra çalışılmalı, aksi takdirde çalışılmamalıdır.



Mikrobiyoloji laboratuarında çalışırken laboratuar kapı ve pencereleri kapalı tutulmalıdır. Çalışma yapılacak bölüm dezenfektan madde ile silinmelidir. Çalışma sırasında olası kontaminasyonlar için mutlaka bir dezenfektan solüsyon, kâğıt havlu hazır bulundurulmalıdır. Laboratuarda mikrobiyolojik ekim yapılan yerlere gereksiz eşya (palto, çanta, kitap vb.) sokulmamalı, çalışma masaları üzerinde gereksiz malzeme bulundurulmamalıdır.



Giysilerin kirlenmemesi, giysilerdeki tozlarla; kültürlerin, besiyerlerinin, kullanılan gereçlerin kontamine olmaması gerekir. Çalışma sırasında olası kontaminasyonlardan korunmak için temiz bir laboratuar önlüğü giyilmelidir. Laboratuar ortamı ile dış ortam arasında toz, kir ve kontaminasyon ajanlarının geçişini engellemek için laboratuar bölümlerinde ayrı terlik veya ayakkabı giyilmelidir.



İçinde kültür bulunan tüp, petri kutusu gibi malzemeler açık olarak masa üzerine bırakılmamalı, tüpler önlük cebinde taşınmamalı, masa üzerine gelişi güzel konulmamalıdır. Tüpler tüplükte tutulmalıdır. Test tüpleri ve şişeler kontaminasyondan kaçınmak amacı ile alevin yanında, eğik açıyla açılmalıdır.



Laboratuar ortamı ve çalışma alanları düzenli olarak temizlik planlarına göre temizlenmeli ve deznefekte edilmelidir. Laboratuarda bulunan çöpler tasniflenerek toplanmalı ve uzun süre laboratuarda tutulmamalıdır.



Fiziksel- Kimyasal Analiz Laboratuarları;



Çalışmaya başlamadan önce çalışma masası temiz ve düzenli olmalı, çalışma için gerekli tüm malzemelerin durumu kontrol edilmelidir. Kimyasal maddelerle çalışılan ortamların havadar olmasına dikkat edilmeli, çalışmalar çeker ocaklarda yapılmalıdır. Eksik olan malzemeler çalışmaya başlamadan önce tamamlanmalıdır.



Çalışma bittikten sonra çalışmayla ile ilgili her şey gerekli yerlere kaldırılmalıdır. Çalışma sonrasında alet ve cihazlar temizlenerek bir sonraki çalışma için hazır duruma getirilmelidir. Cam malzemeler, oluşturulan prosedürlere göre amaca yönelik olarak temizlenmelidir. Kırık kenarlı tüp ve pipetler, yaralanmalara neden olabilecekleri için kesinlikle kullanılmamalıdır.



Laboratuar ortamı ve çalışma alanları düzenli olarak temizlik planlarına göre temizlenmeli ve gerek duyulan yerler dezenfekte edilmelidir. Laboratuarda bulunan çöpler tasniflenerek toplanmalı ve uzun süre laboratuarda tutulmamalıdır. Kimyasal atıklar tasnif edilerek uygun ambalajlarda ve koşullarda imha edilmek üzere depolanmalıdırlar.
__________________


=======ஜ۩۞۩ஜ=======
◄█▓░GIDA TEKNİKERİ░▓█►
=======ஜ۩۞۩ஜ=======
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ


“Hayat boyu başarılarınızın bir zeytin ağacı kadar köklü ve sağlam,
Mutluluklarınızın yeni filizlenen yemyeşil bir zeytin dalı gibi sürekli,
Yaşamınızın zeytinyağı ile daha sağlıklı ve güzel olması dileğiyle...”

DENETİMSİZ GIDAYA HAYIR
Oktay SARI isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Bu mesajdan alıntı yap
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)

 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Pastörizasyon ile sterilizasyon arasındaki fark nedir? Gülsel ŞEN Süte Uygulanan Isıl İşlemler 2 26-2012 12:29 PM
Fermente sucuklarda kültür uygulamaları eliselis Fermente Et Ürünleri Ve Sucuk Üretimi 2 21-2009 11:11 PM
günlük temizlik kontrol formu hatsam Çöp Kutusu 1 15-2008 01:56 PM
Plazma ile sterilizasyon Muhittin YILMAZ Sterilizasyon 0 28-2008 05:55 PM


Şu anda saat : 04:21 AM.