Türkiyenin  Gıdacılar Topluluğu - Gıda -  Gıda Mühendisleri

Türkiyenin Gıdacılar Topluluğu - Gıda - Gıda Mühendisleri (http://www.gidacilar.net/)
-   Türkiyede Yağ Sanayinin Geleceği (http://www.gidacilar.net/turkiyede-yag-sanayinin-gelecegi.html)
-   -   Yağda Ezberler Bozuldu (http://www.gidacilar.net/turkiyede-yag-sanayinin-gelecegi/yagda-ezberler-bozuldu-2273.html)

Oktay SARI 29-2009 01:15 PM

Yağda Ezberler Bozuldu
 
Üreticinin mi, sanayicinin mi yoksa devletin mi kafası karışık?

Denklemlerde bilinmeyen sayısı fazlalaştı. Dolayısıyla yağ sanayinde riskler arttı ve tüm ezberler bozuldu.

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (BYSD) tarafından geleneksel olarak her yıl düzenlenen "Yağlı Tohumlar ve Ham yağ Piyasalarına Bakış" toplantılarının 2009-2010 Sezonu Değerlendirmesi, 04 Eylül 2009 Cuma günü İstanbul Kalyon Oteli’nde gerçekleştirildi. Sektör ve bürokrasinin yoğun ilgi gösterdiği toplantıda Hazine eski Müsteşarı Dr. A. Mahfi Eğilmez, “Ekonomik kriz ve sanayiye etkisi” başlıklı sunumu ile katıldı. Bu yıl toplantıda ilk defa petrol fiyatları da konuşuldu. Dünyada biyoyakıt üretiminin artması, bitkisel yağ fiyatları ile petrol fiyatlarını doğrudan ilgili hale getirdi. Bu fiyat ilişkisini ve ham petrol piyasaları ve geleceği üzerine geniş bilgiyi ise Petrol Ofisi’nden Şerif Yaltırık anlattı. Toplantının açış konuşmasını yapan BYSD Başkanı A. Edip Uğur; yağ piyasalarını takip etmenin, fiyat tahmininde bulunmanın ve bu tahminlere göre pozisyon almanın eski yıllara göre çok daha zor olduğunu vurguladığı konuşmasında; “Fiyatlara/rekolte, iklim şartları, tüketim ve arz- talebin dışında, petrol fiyatları, parite, spekülatörlerin yatırım eğilimleri, ekonomik veriler ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın yapacağı uygulamalar etki etmektedir” dedi. Uğur; önceki yıllarda ham yağ piyasalarında 2–3 bilinmeyenli olan denklemin, şimdi 8–10 bilinmeyenli denklem halini aldığını ve dolayısıyla risklerin arttığını ve sektördeki tüm ezberlerin bozulduğunu belirtti. Uğur konuşmasında, geçtiğimiz yıl Ağustos ayında düzenledikleri toplantıdan bugüne, bitkisel yağ piyasasında yaşanan gelişmeleri de değerlendirdi. İşte Başkan’ın değerlendirmeleriyle son bir yılın ana başlıkları:


Zor yıl 2008
2008 yılı bitkisel yağ sektörü için zor bir yıl oldu. Bu yıl ise mevcut sorunlara ilaveten sanayici yeni sorunlar ve piyasadaki haksız rekabet koşullarıyla mücadele etti. BYSD’nin 28 ağustos 2008 tarihli Ham Yağ Piyasalarına Bakış toplantısından 4 gün sonra 2 Eylül 2008 tarihinde Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın (DTM) Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne yazmış olduğu bir yazı ile ayçiçeği tohumunda 750$ ayçiçeği yağında ise 1650$/ton referans fiyat uygulaması başlatıldı. Uygulama sanayici tarafından desteklendi. Trakyabirlik 765 lira avans fiyatı açıkladı, bu uygulamayla fiyatların düşmesi önlendi. 5 Ocak 2009’ da rafine ayçiçeği yağında da ithali engellemek için DTM 2000$/ton referans fiyat uygulaması başlattı. Bu uygulama da sanayici tarafından olumlu karşılandı. Ancak 2009 Ocak ayından itibaren referans fiyat uygulaması delinmeye başlandı. Yüksek yağ oranlı küspe ithalatı; ayçiçeği tohumu unu ve kaba unları ithalatı; dâhilde işleme kapsamında getirilen yağların iç piyasaya satılması dâhilde işlemede yapılan suiistimaller; gümrük idaresinin referans fiyata göre aldığı vergiyle gümrük vergisi arasındaki farkı bazı gümrüklerin ödemesi bazılarının ödememesi farklı uygulamalar ile Gürcistan’la yapılan serbest ticaret anlaşmasına dayanılarak yapılan sıfır gümrük vergili ayçiçeği ithalatı yağ sektöründe büyük bir kaos ortamı meydana getirdi. Piyasada fiyat istikrarı bozuldu ve sektör zarar etti. Bugünlerde Gürcistan'dan ayçiçeği tohumu unu ve kaba unları ile diğer yağlı tohumların unu ve kaba unlarının ithalatında %23 gümrük vergisi tahsil edileceği konusundaki Bakanlar Kurulu Kararı 18 Eylül 2009 tarih ve 27353 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. Daha önce bu ürünlere %0 gümrük uygulanmakta ve piyasada haksız rekabete sebep olmaktaydı. Son Bakanlar Kurulu Kararı ile en azından bu dengesizlik giderildi.

2 Haziran’da DTM, kolza ham yağı, rafine kolza yağı ve ayçiçeği kaba unu ile kanola ve ayçiçeği küspesine referans fiyat uygulaması getirdi. Referans fiyatlarını da 525$ / 1250$’a düşürdü. Ancak referans fiyat uygulamasının sürdürülebilir olmadığı görülünce 15 Temmuz’da DTM yeni bir tebliğ ile Gözetim Kıymet Değeri Uygulaması başlattı. 6 Ağustos’ta da ilk tebliğle 425/1250 dolar olarak belirlenen Gözetim Kıymet Değeri 525$/1250$’ a yükseltildi.


8 ağustos tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla 650.000 ton ayçiçeği tohumuna %5 gümrük vergisi ile tarife kontenjanı uygulanması Resmi Gazete’de yayınlandı. Bir hafta sonra da yağlık ayçiçeği tohumu ve ayçiçeği yağı ithalatında tarife kontenjanı uygulanması tebliği yayınlandı. Tebliğ ile 1 Ocak - 30 Haziran 2010 tarihleri arasında ayçiçeği tohumu ve ayçiçeği unu ithalatında yüzde 5, ham ayçiçeği yağı ithalatında ise yüzde 17 gümrük vergisi uygulanacak. Yine tebliğe göre bu 6 aylık sürede tarife kontenjanı çerçevesinde ithalat yapanlar, ayçiçeği tohumunda ve unda yüzde 22, ham ayçiçeği yağında ise yüzde 19 daha az vergi ödeyecek. Yalnız bir husus var ki, oldukça sıkıntılı! Önceki yıllarda tarife kontenjanından yararlanan sanayici iç piyasadan satın aldığı ayçiçeği tohumu kadar ürünü ithal edebiliyordu. Ancak yeni tebliğ buna izin vermiyor. Tebliğ, satın alınan ürün kadar değil, satın alınan ürünün 15 Aralık 2009'a kadar işlenen miktarı kadar ithal edilebileceğini söylüyor. BYSD ise DTM’ye tarife kontenjanlarının iç piyasadan yapılan mubayaa ile eş zamanlı olarak kullandırılmasını öneriyor. Böylece sektör, çiftçiden yüksek fiyattan ürün alabilecek.


Bu uygulamadan memnun olmadığını ifade eden BYSD üyesi Trakyabirlik’in yanı sıra aynı şekilde sektörün tamamında bu uygulamanın bir yarar sağlamayacağı, ayçiçeği fiyatlarının düşmesini önlemeyeceği ve ayçiçeği üreticisinin zarar göreceği kanaati var. 21 ağustos 2009’da yağlık ayçiçeği ürünü için avans alım fiyatını 700 TL/mt olarak açıklayan Trakyabirlik’in 3 Eylül itibariyle mubayaa miktarı 165bin ton olarak gerçekleşti. Trakyabirlik 2009/2010 sezonunda üreticiden toplam 400bin ton alım yapmayı hedefliyor. Tebliğe göre Trakyabirlik ucuz ithalattan gereği gibi faydalanabilmek için 400 bin ton civarındaki bu ürünü işlemek zorunda kalacak. Ancak 90bin ton işleme kapasitesi olduğu bilinen birliğin, bu durumda üreticiden aldığı pahalı ürünü ne yapacağı ve ucuz ithal ürün fırsatından ne kadar faydalanacağı ise meçhul. Piyasadaki belirsizlik ortamı devam ediyor. Bu nedenle hem sanayici hem de birlik üyeleri belirsizliğin giderilmesini bekliyor.


Yaşanan karmaşanın nedeni
Dünya Ticaret Örgütü ile 1996 yılında yapılan anlaşmada yağlı tohumlarda gümrük vergileri çok düşük tutuldu. Buna göre yağlı tohumlar en üst sınırı olan %27 gümrük vergisi ile korunurken buğday, mısır, arpa gibi tahıllar %180’e varan oranlarda vergi ile korunabiliyor. Başka bir problem olan DDGS (Damıtılmış Tane Yem) ve mısır grizi ithalatı konusunda BYSD, olumsuz etkilenen diğer sektörler (Un Sanayicileri Derneği, Nişasta Üreticileri Derneği ve Adana Çiftçiler Birliği) ile birlikte ithalatta korunma önlemi alınması hususunda DTM’ye müracaat etti. DTM ile çalışmalar devam ediyor.

Toplantıda Başkan’ın tüm bu sorunların özüne yönelik değindiği en önemli konu ise bitkisel yağ sektörünün hammadde üretimi yetersizliği ve bu konudaki dışa bağımlılığı oldu. Uğur, üretimin arttırılması yönünde son yıllarda uygulanan destekleme primleri dışında, diğer tedbirlerin de zaman geçirilmeden alınmasını ve tüm yağlık bitkilerin üretiminin arttırılmasını istiyor. Son birkaç yıl içerisinde kanola üretimi hızlı bir şekilde artıyor. Ancak bu artış yeni üretim alanlarında değil, daha çok ayçiçeği ekim alanlarına kanola ekimi olarak gerçekleşiyor. Başkan, kanola üretimi artarken aynı şekilde ayçiçeği, soya ve aspir üretiminin de artırılması gerektiğine işaret ediyor. Bu nedenle Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından geçtiğimiz ay içerisinde açıklanan ve uygulamaya alınacak olan tarımsal havzalar projesinden ümitli olduklarını belirtiyor.


Şu anda saat : 02:41 AM.

Powered by vBulletin® Version 3.8.3
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
LinkBacks Enabled by vBSEO 3.6.0 © 2011, Crawlability, Inc.